Η κυβέρνηση της Ν.Δ μετά το πάγωμα των αποδοχών των εργαζομένων, ανακοίνωσε στην Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ότι δεν δικαιούται να διαπραγματευτεί οικονομικά αιτήματα και να υπογράψει, όπως γίνονταν κάθε χρόνο, Σ.Σ.Ε.
Δηλαδή καταργεί το δικαίωμα της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Η Α.Σ.Κ.-Ο.Τ.Α. εκτιμώντας ότι η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην περαιτέρω εφαρμογή αντεργατικών μέτρων, που θα έχουν σχέση:
1.Με την περικοπή αποδοχών και την εφαρμογή νέου μισθολογίου για τους νεοπροσλαμβανόμενους εργαζόμενους με χαμηλότερες αποδοχές.
2.Με την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης όλων των εργαζομένων στο δημόσιο και την κατάργηση των ευνοϊκών συνταξιοδοτικών διακρίσεων των γυναικών.
3.Την κατάργηση παροχών του ταμείου υγείας, τη μείωση των επικουρικών συντάξεων και των παροχών του ταμείου πρόνοιας (εφάπαξ) και
4.Την συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων τομέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την περαιτέρω άλωση των εργασιακών σχέσεων με τη συνέχιση των προσλήψεων μέσω stage, την έγκριση 10.000 θέσεων με δελτίο παροχής υπηρεσιών για το 2009 και 20.000 θέσεων συμβασιούχων για μια τριετία, μέσω του προγράμματος του Ο.Α.Ε.Δ.
Αν πραγματοποιηθούν αυτές οι προσλήψεις θα μιλάμε για οικονομική κατάρρευση της Τ.Α. και των ασφαλιστικών ταμείων των εργαζομένων.
Η Α.Σ.Κ.-Ο.Τ.Α. στη προχθεσινή συνεδρίαση του Γενικού Συμβουλίου της Π.Ο.Ε-Ο.Τ.Α πρότεινε την κινητοποίηση του κλάδου για να μην περάσουν τα παραπάνω μέτρα. Ιδιαίτερα για τις προσλήψεις νέων συμβασιούχων πρότεινε:
Ψ ΝΑ ΜΗΝ ΕΠΙΤΡΕΨΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΟΥ
Ψ Την προκήρυξη ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ30.000 νέων θέσεων μόνιμου προσωπικού, με επιδότησή τους απ' την κυβέρνηση, για την κάλυψη όλων των οργανικών θέσεων των Ο.Τ.Α. και ιδιαίτερα των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας.
Η αποτροπή της πρόσληψης των 20.000 συμβασιούχων δεν γίνεται με μια απλή καταδίκη και ενημέρωση των εργαζομένων, όπως αποφάσισαν οι Π.Α.Σ.Κ.Ε.-Δ.Α.Κ.Ε. στο Γενικό Συμβούλιο, ούτε με την προκήρυξη μιας 24ωρης απεργίας στο τέλος Ιούνη και μετά καλό καλοκαίρι όπως πρότεινε η Δ.Α.Σ. (ΚΚΕ).
Οι 20.000 προσλήψεις θα γίνουν το αμέσως επόμενο διάστημα και πρέπει να αποτραπούν με οποιονδήποτε τρόπο. Μετά το καλοκαίρι θα είναι αργά, γιατί πλέον στην Τ.Α η πλειοψηφία των εργαζομένων θα είναι συμβασιούχοι και εργαζόμενοι των Δημοτικών Επιχειρήσεων. Τα ταμεία σε τρία χρόνια δεν θα μπορούν να δίνουν το εφάπαξ και την επικουρική σύνταξη και κάθε κινητοποίηση για την αποτροπή της ιδιωτικοποίησης της καθαριότητας, την επιστροφή της ανακύκλωσης στους Ο.Τ.Α. και την υπογραφή Σ.Σ.Ε θα πολύ είναι δύσκολη.
Συνάδελφοι-σσες ό,τι δεν κάνει η πλειοψηφία (Π.Α.Σ.Κ.Ε.) στην Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α πρέπει να κάνετε εσείς στα σωματεία. Ματαιώστε κάθε πρόσληψη νέου συμβασιούχου. Αγωνισθείτε για προκήρυξη θέσεων μόνιμου προσωπικού.
Η παρουσία των εργολαβιών στο Δημόσιο εντείνεται κατά την τελευταία δεκαετία υποτασσόμενη σε λογικές ιδιωτικοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών και των εσωτερικών τους λειτουργιών, αναζήτησης όρων μείωσης του λειτουργικού τους κόστους, αλλά και εξυπηρετώντας συχνά ένα ευρύτατο πλαίσιο διαπλοκής συμφερόντων που επιβουλεύεται την έννοια του δημόσιου συμφέροντος.
Η τάση «εργολαβοποίησης» του Δημοσίου αποτελεί μια έμμεση και υποκατάστατη μορφή ιδιωτικοποίησης εκεί όπου ο δημόσιος τομέας διατηρεί την παρουσία του, εκχωρώντας, ωστόσο, εσωτερικές λειτουργίες του σε ιδιώτες. Οι πρακτικές αυτές ξεκινούν από τον καθαρισμό και τη φύλαξη κτιρίων και επεκτείνονται και σε άλλες λειτουργίες, όπως η συντήρηση, η υποστήριξη προγραμμάτων κ.λπ. Επίσης συνδυάζονται συχνότατα με παραβιάσεις της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας απέναντι σε ένα ιδιαίτερα ευάλωτο εργατικό δυναμικό, κυρίως αλλοδαπό, στον χώρο του καθαρισμού κτιρίων.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου των εργολαβιών στο Δημόσιο εξαρτάται, κατ' αρχήν, από την ύπαρξη ισχυρής πολιτικής βούλησης ανατροπής της ισχύουσας τάσης και πρακτικής που ωθεί στη γενίκευση και στην περαιτέρω επέκτασή του, αλλά και τη δημιουργία του αναγκαίου εναλλακτικού θεσμικού πλαισίου. Αυτό, βεβαίως, δεν στερεί τη δυνατότητα σε χώρους όπου αναπτύσσονται κινήματα κατά των εργολάβων (π.χ. ΑΠΘ, ΗΣΑΠ) να υπάρξουν και επί μέρους λύσεις που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο.
Ειδικότερα στο πεδίο των υπηρεσιών καθαρισμού και φύλαξης στον δημόσιο τομέα μπορούν να υπάρξουν αλλαγές στο πλαίσιο των ακόλουθων αρχών, η υλοποίηση των οποίων είναι ιδιαίτερα σύνθετη και απαιτεί την υιοθέτηση διαφορετικών εναλλακτικών σεναρίων. Οι αρχές αυτές και τα συνακόλουθα σενάρια έχουν ως εξής:
α) Η κατάργηση των εργολαβιών στο Δημόσιο υλοποιείται:
α1) Με την άμεση έκπτωση των εργολάβων για τους οποίους υπάρχουν επιβεβαιωμένες καταγγελίες για καταστρατήγηση της νομοθεσίας, σύμφωνα, άλλωστε, με τις ισχύουσες υπουργικές εγκυκλίους αλλά και των όρων των εργολαβικών συμβάσεων που συνήθως δεν τηρούνται.
α2) Με τη μη προσφυγή σε νέες συμβάσεις εργολαβίας μετά από τη λήξη τους στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν καταγγελίες σε βάρος των εργολάβων, προκειμένου να μην εγερθούν αξιώσεις κατά του Δημοσίου λόγω της πρόωρης λύσης των συμβάσεων.
β) Η απασχόληση με καθεστώς δημοσίου τομέα, που συνεπάγεται καθεστώς πρόσληψης Δημοσίου μέσω ΑΣΕΠ, υλοποιείται:
β1) Με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου στο πλαίσιο του εργασιακού καθεστώτος που ισχύει για τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
β2) Με καθεστώς δημοσίου δικαίου (δημοσίου υπαλλήλου) στο πλαίσιο του ενιαίου εργασιακού καθεστώτος στο Δημόσιο που προτάσσει η ΑΔΕΔΥ.
γ) Η διατήρηση της απασχόλησης για τους εργαζόμενους στις εργολαβίες που παρέχουν υπηρεσίες στον δημόσιο τομέα υλοποιείται με τους πλέον σύνθετους όρους και εξαρτάται:
γ1) Από το εργασιακό καθεστώς που θα επιλεγεί ανάμεσα στα δύο προηγούμενα σενάρια (καθεστώς αορίστου χρόνου ή δημοσίου υπαλλήλου).
γ2) Από την ιθαγένεια του απασχολούμενου δυναμικού. Ειδικότερα οι Έλληνες εργαζόμενοι συμμετέχουν στον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ σε οποιοδήποτε από τα προηγούμενα σενάρια. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για τους αλλοδαπούς κοινοτικής προέλευσης είτε χωρίς προϋποθέσεις είτε με τη διατήρησή τους (π.χ. πιστοποιητικό ελληνομάθειας). Όσο για τους μη κοινοτικούς, από τη στιγμή που δεν απαγορεύεται, αν και δεν ενθαρρύνεται, η απασχόλησή τους στο Δημόσιο, είναι δυνατόν να προσληφθούν μόνο με συμβάσεις αορίστου χρόνου και υπό την προϋπόθεση ότι αλλάζει ο νόμος για τη συμμετοχή στον ΑΣΕΠ αίροντας τις διακρίσεις σε βάρος τους. Η εκδοχή αυτή υπηρετεί την αρχή της αλληλεγγύης και για τους εργαζόμενους των τρίτων χωρών που πλειοψηφούν στις εργολαβίες καθαρισμού. Εντούτοις αδυνατεί να επιβάλει την ομογενοποίηση της απασχόλησης στο Δημόσιο με καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου, αφού αυτό δεν είναι δυνατόν για τους μη κοινοτικούς.
γ3) Από το σύστημα μοριοδότησης για όσους θα συμμετάσχουν σε ένα ανοικτό διαγωνισμό ώστε να μην προκύψουν νέες άδικες ρυθμίσεις. Στο σύστημα μπορούν να υπαχθούν όσοι έχουν προϋπηρεσία στο συγκεκριμένο έργο (π.χ. ΗΣΑΠ), όσοι εργάζονται σε άλλο έργο του Δημοσίου, οι εργαζόμενοι στον κλάδο γενικότερα και οι απολυμένοι από εταιρείες που είχαν αναλάβει έργο στο Δημόσιο.
δ) Τέλος, κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη μεταβατικών διατάξεων μέχρι την οριστική λύση του προβλήματος και προκειμένου να μην παραμείνουν ακάλυπτες οι λειτουργίες του Δημοσίου κατά το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, που δεν πρέπει να υπερβαίνει συνολικά τη διετία. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο διαφαίνονται δύο εναλλακτικά σενάρια. Πρώτον, ο αρμόδιος δημόσιος φορέας θα πρέπει να προσλάβει απευθείας το προσωπικό των εργολαβικών εταιρειών με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η εκδοχή αυτή αποβάλλει μεν αμέσως τους εργολάβους, διατηρεί όμως προσωρινά την ευέλικτη απασχόληση στο Δημόσιο, ενώ δεν παρέχει τη δυνατότητα άμεσης πρόσληψης των μη κοινοτικών που εργάζονται στους εργολάβους μέχρι τη νομοθετική ρύθμιση του προβλήματος και την έναρξη της εφαρμογής της. Δεύτερον, προκειμένου να εξασφαλισθεί άμεσα η διατήρηση της απασχόλησης των μη κοινοτικών, στο πλαίσιο της προς αυτούς αλληλεγγύης, δυστυχώς ως μόνη λύση παρουσιάζεται η διατήρηση των εργολάβων υπό τον απαράβατο όρο του σεβασμού της νομοθεσίας για τη σύντομη αυτή περίοδο, ως αναγκαίο κακό.
Πρέπει, επομένως, να γίνει κατανοητό ότι η έξωση των εργολάβων από το Δημόσιο, εκτός από τις εύλογες αντιστάσεις που θα συναντήσει για την παραμονή τους, απαιτεί και τις αναγκαίες συγκλίσεις ως προς τους όρους που θα υλοποιηθεί και τις αρχές που θα κληθεί να υπηρετήσει.
Ένα στοιχείο με ιδιαίτερη σημασία για το ζήτημα των εργολαβιών καθαρισμού φέρνει σήμερα στο φως η "Αυγή" και ενώ συμπληρώνονται 6 μήνες από τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Η συμμετοχή ενός πρωτοκλασάτου στελέχους της ΟΙΚΟΜΕΤ στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ δίνει άλλο νόημα στην υπόθεση της «χαλαρής» στάσης της ΓΣΕΕ έναντι των εργολάβων. Το όνομα της Αθανασίας (Νάνσυ) Γισδάκη λέει πολλά στις καθαρίστριες τις ΟΙΚΟΜΕΤ, εκεί που παίχτηκε σε μικρογραφία ολόκληρο το έργο της ελαστικής ανασφάλιστης εργασίας στην Ελλάδα. Ένας ιδιοκτήτης, πρώην συνδικαλιστής μάλιστα, υποχρεώνει τις καθαρίστριες με την πρόσληψή τους να υπογράφουν λευκά χαρτιά και για την παραίτησή τους. Και μια προσωπάρχης - διευθύντρια που παίζει τον ρόλο του δεξιού χεριού, που υποκινεί τη σύσταση εργοδοτικού σωματείου και έχει ως αποστολή να καταπνίγει κάθε αντίδραση που τυχόν εκδηλωθεί. Όταν όμως το όνομα της διευθύντριας βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, τότε το έργο αποκτά άλλη τροπή και από εργασιακό δράμα μετατρέπεται σε συνδικαλιστικό και πολιτικό θρίλερ. Η κυρία Γισδάκη Αθανασία του Κωνσταντίνου συμμετείχε με το ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ στις εκλογές του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου του Πειραιά, που πραγματοποιήθηκαν στις 11 και 12 Φεβρουαρίου 2007. Οι εργοδότες εκπροσωπούν τους εργαζόμενους... Το εργοδοτικό Σωματείο της ΟΙΚΟΜΕΤ δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στο Εργατικό Κέντρο Πειραιά, ιδιαιτέρως εφόσον εκκρεμούσαν σωρεία καταγγελιών εις βάρος της εταιρείας. Η λύση βρέθηκε μέσω της δημιουργίας του «Σωματείου Επιμελητών Κτιρίων Πειραιά», το οποίο έδωσε την κάλυψή του για να συμμετάσχει η κυρία Γισδάκη εκ μέρους της ΟΙΚΟΜΕΤ στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ (φωτ). Η κυρία Γισδάκη δεν εξελέγη. Ωστόσο, συγκέντρωσε αρκετές ψήφους ώστε να καταλάβει τη δεύτερη αναπληρωματική θέση για τη Γενική Συνέλευση της ΓΣΕΕ. Μετά τον πρόσφατο αιφνίδιο θάνατο του προέδρου του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, κατέλαβε την πρώτη αναπληρωματική θέση και βρίσκεται μόλις ένα βήμα από την ανάδειξή της σε εκπρόσωπο των εργαζομένων όλου του Πειραιά στη ΓΣΕΕ. Η στάση της ΓΣΕΕ στα μεγάλα προβλήματα των καθαριστριών χαρακτηρίζεται από τις ίδιες τις καθαρίστριες ως αδιάφορη, ενίοτε και υπονομευτική για τον αγώνα που δίνουν, ιδιαίτερα μετά την επίθεση στην Κούνεβα. Η στάση αυτή πολλές φορές έλαβε και προσωπικά χαρακτηριστικά για τον πρόεδρο της Συνομοσπονδίας Γιάννη Παναγόπουλο, με τον οποίο οι καθαρίστριες της ΠΕΚΟΠ πολλές φορές ήρθαν σε αντιπαράθεση κατηγορώντας τον για ενδοτική στάση στο θέμα της ΟΙΚΟΜΕΤ και του εργολάβου Οικονομάκη. Η συμμετοχή της διευθύντριας του Οικονομάκη στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, συμμετοχή την οποία ασφαλώς γνώριζε ο κ. Παναγόπουλος ως επικεφαλής της συνδικαλιστικής παράταξης του ΠΑΣΟΚ, βάζει έναν επιπλέον παράγοντα που ενδεχομένως εξηγεί τη μέχρι σήμερα στάση της ηγεσίας της ΓΣΕΕ. Ο ίδιος ο Οικονομάκης εξάλλου δεν έκρυψε ποτέ τη συμμετοχή του στην ΠΑΣΚΕ δηλώνοντας υπερήφανος για τη συνδικαλιστική του δράση πριν εξελιχθεί σε μεγαλοεργολάβο - ιδιοκτήτη εταιρειών καθαρισμού και security. Δεν άλλαξε τίποτα Σήμερα η ΟΙΚΟΜΕΤ συνεχίζει να καθαρίζει τους σταθμούς και τους συρμούς του ΗΣΑΠ. Σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, παρά τη σωρεία καταγγελιών εις βάρος της και παρά τη συμπλήρωση έξι μηνών από την επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα. Η Βλασία Παπαθανάση, πρόεδρος της ΠΕΚΟΠ δηλώνει πως δεν την εκπλήσσει η συνέχιση του καθεστώτος αυτού. «Κάναμε πορεία για την Κωνσταντίνα και η ΓΣΕΕ δεν έβγαλε την παραμικρή ανακοίνωση. Μας είπαν σωματείο σφραγίδα. Η αποκάλυψη της συμμετοχής της Γισδάκη στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, δείχνει πως είχαμε δίκιο που φωνάζαμε τόσο καιρό...». Για τον ρόλο τής «εν αναμονή» εκπροσώπου των εργαζομένων του Πειραιά μιλά η Μαρίνα Κοντάκη, εργαζόμενη έως και σήμερα στην ΟΙΚΟΜΕΤ. «Θα είναι τρελό να φτάσει κάποτε να μας εκπροσωπεί η κυρία Γισδάκη στη ΓΣΕΕ. Ήταν εκείνη με την οποία η Κωνσταντίνα είχε συγκρουστεί αμέτρητες φορές διεκδικώντας τα δικαιώματά μας. Θα αποτελεί προσβολή για την ίδια την Κούνεβα και για όλους μας...».
Μετά από μια μακρά περίοδο γενικευμένων νεοφιλελεύθερων πολιτικών στο
ευρωπαϊκό πεδίο, η Ελλάδα είναι μια χώρα με ελλειμματικό κοινωνικό
κράτος, με συστηματικές παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας ενώ μια
σειρά αντεργατικών νόμων ή και νομοθετικών κενών αφήνει απροστάτευτη
την εργασία. Έτσι λοιπόν η επερχόμενη οικονομική κρίση όχι μόνο
βρίσκει τους εργαζόμενους σε δύσκολη θέση αλλά αποτελεί και την αφορμή
για την επιδείνωσή της. Όλη την προηγούμενη περίοδο ενώ οι
επιχειρήσεις είδαν τα κέρδη τους να εκτινάσσονται, και παρά τις
εκάστοτε κυβερνητικές υποσχέσεις για γενική ευημερία, οι κοινωνικές
ανισότητες διευρύνθηκαν επικίνδυνα. Σαν αυτό να μην συνέβη, οι
κυρίαρχοι οικονομικοί κύκλοι καλούν τους εργαζόμενους να πληρώσουν το
λογαριασμό της πολιτικής τους ...;
Οι εργαζόμενοι όμως είναι οι μόνοι που δεν φταίνε.
Τα αποτελέσματα των πολιτικών των προηγούμενων χρόνων φαίνονται από
τους αριθμούς με τρόπο που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
" 360.000 άνεργοι για το 2008 οι περισσότεροι από αυτούς μακροχρόνιοι
" 350.000 προσωρινά απασχολούμενοι
" 270.000 εργαζόμενοι με μερική απασχόληση
" 30.000 εργαζόμενοι με καθεστώς δανεισμού
" 70000 εργαζόμενοι με καθεστώς εργολαβίας
" 30.000 εργαζόμενοι σε stage
" 270.000 μισθωτοί εργαζόμενοι με μπλοκάκι
" 600.000 ανασφάλιστοι εργαζόμενοι.
Την ίδια στιγμή:
" Οι πραγματικές αμοιβές βρίσκονται στα επίπεδα του 1984.
" Το 25% των εργαζομένων λαμβάνει αμοιβές μέχρι 750 ευρώ.
" Το 14% των μισθωτών ανήκει στην κατηγορία των νεόπτωχων.
" Το 21% του πληθυσμού βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας (πρώτη θέση στην ΕΕ15)
" 400.000 μισθωτοί καταφεύγουν σε δεύτερη εργασία ενώ η πλειοψηφία τους καλύπτει βασικές ανάγκες μέσω του δανεισμού με επαχθείς κατά κανόνα όρους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι εργοδότες επιβάλλουν είτε την μετατροπή
της πλήρους απασχόλησης σε μειωμένο ωράριο είτε την εκ περιτροπής
τετραήμερη και τριήμερη εργασία αξιοποιώντας αντεργατικές ρυθμίσεις
του 1990 και του 1998. Και όλα αυτά με την επίκληση «οικονομικού
περιορισμού της δραστηριότητας της επιχείρησης» στην οποία προσφεύγουν
ακόμη και αν πρόκειται για μικρή μείωση των κερδών τους μετά από μια
περίοδο μεγάλης κερδοφορίας.
Επιβάλλεται λοιπόν η λήψη μέτρων που θα βάζουν φραγμούς στη
γενικευμένη εργασιακή ανασφάλεια και φτώχεια:
" Αυστηρός έλεγχος των απολύσεων (αιτιολόγηση απολύσεων, επέκταση της προστασίας για τις ομαδικές απολύσεις για τις επιχειρήσεις κάτω των 20 εργαζόμενων).
" Καθιέρωση θεσμών εργατικού και κοινωνικού διαχειριστικού ελέγχου στις επιχειρήσεις που επικαλούνται οικονομικά προβλήματα για την επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων.
" Κατάργηση των ρυθμίσεων που επιβάλλουν βλαπτικούς όρους στους εργαζόμενους.
" Αναγνώριση και ενίσχυση των δικαιωμάτων των πιο ευάλωτων τμημάτων της μισθωτής εργασίας και ανεξάρτητα από εθνικότητα. .
" Άμεση κατάργηση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης στο δημόσιο τομέα.
" Ενίσχυση των επιθεωρήσεων εργασίας με προσωπικό και αρμοδιότητες.
" Γενναία αύξηση του ύψους αλλά και επιμήκυνση καταβολής του επιδόματος ανεργίας.
" Επιβολή κοινωνικού φόρου στις επιχειρήσεις που προβαίνουν σε απολύσεις λόγω αναδιαρθρώσεων.
ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ
Αγγελίδης Μανώλης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Αρανίτου Βάλια, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Βακαλούλης Μιχάλης,Universite' Paris 8
Βάκη Φωτεινή,Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Βαρουφάκης Γιάννης,Πανεπιστήμο Αθηνών
Βασιλάκης Σπύρος,Οικονομικό Πανεπιστήμιο
Δεδουσόπουλος Απόστολος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δημητρίου Στέφανος,Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Δημουλάς Κώστας,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δικαίος Κώστας,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Δουράκης Γιώργος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Ζαχαράτος Γεράσιμος,Πανεπιστήμιο Πατρών
Θανοπούλου Ελένη, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Θεοδωρίδης Γιώργος,Ανοικτό Πανεπιστήμιο
Θεοτοκάς Γιάννης,Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Θεοτοκάς Νίκος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Kαζάκος Αρις,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Καλλινικάκη Θεανώ,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Καραμεσίνη Μαρία,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Καρδάσης Βασίλης,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Καρύδης Βασίλης,Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Kαυτανζόγλου Ιωάννα,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κεραμίδου Ιωάννα, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κοκκινάκης Γιάννης,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Κοταρίδης Νίκος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κουζέλης Γεράσιμος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κουζής Γιάννης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κουντούρης Μάνος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κουτεντάκης Φραγκίσκος,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Κρέτσος Λευτέρης,Coventry University
Κωνσταντακόπουλος Σταύρος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Λαμπριανίδης Λόης,Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Λαπατσιώρας Σπύρος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Λελεδάκης Κανάκης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μαλούτας Θωμάς,Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Μαρούδας Λεωνίδας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Μαρωνίτη Νίκη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μαυρίδης Ηρακλής,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μηλιός Γιάννης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Μιχαηλίδης Παναγιώτης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Μιχαλάκης Ανδρέας,Πανεπιστήμιο Πατρών
Μιχαλοπούλου Καίτη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μουδόπουλος Σταύρος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Μπάλιας Στάθης,Πανεπιστήμιο Πατρών
Μυλωνάκης Δημήτρης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Μωυσίδης Αντώνης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Νικολαΐδης Ευάγγελος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Οικονομάκης Γιώργος, Πανεπιστήμιο Πατρών
Πάκος Φάνης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πανταζής Απόστολος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παπαδημητρίου Δέσποινα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παντελίδου Μάρω, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Παπαδοπούλου Δέσποινα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παπαθεοδώρου Χρίστος,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Πετμεζίδου Μαρία,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Πετράκη Γεωργία,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πετραλιάς Νίκος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πολίτη Τζίνα,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Πουρνάρη Μαρία,Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Πρόκου Ελένη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ρήγος Αλκης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ρομπόλης Σάββας,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Σακκάς Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Πατρών
Σερεμέτης Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Σκαμνάκης Χριστόφορος,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Σπουρδαλάκης Μιχάλης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σταθάκης Γιώργος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Σταμάτης Κώστας,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Στασινοπούλου Ολγα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Στυλιανού Αρις,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Σωτηρέλης Γιώργος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σωτηρόπουλος Δημήτρης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Τραυλός -Τζανετάτος Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Τριανταφυλλίδου Αννα,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Τσακαλώτος Ευκλείδης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο
Τσοπόγλου Σταύρος,Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Φαράκλας Γιώργος, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Φουρτούνης Γιώργος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Φωτίου Θεανώ,Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Χασάπης Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Χριστόπουλος Δημήτρης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ψημμένος Ιορδάνης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κρυφή ανεργία και δραματικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις αποκαλύπτει η ετήσια έκθεση του διοικητή της Τράπεζας Ελλάδας (ΤτΕ), καθώς κοινωνικές ομάδες, όπως οι αυτοαπασχολούμενοι και οι αγρότες, δεν εμφανίζονται στους καταλόγους των επίσημων στατιστικών. Ο οικογενειακός χαρακτήρας των μικρών επιχειρήσεων απορροφά τους κραδασμούς της περιθωριοποίησης, αλλά οδηγεί σε επίπεδα χαμηλότερα από την επίσημη φτώχεια τα μέλη που την συνθέτουν, καθώς όλα μαζί τα μέλη της οικογενειακής επιχείρησης μοιράζονται πενιχρά εισοδήματα, εμμένοντας στην αυτοαπασχόληση και ...; υποαπασχόληση.
Η Τράπεζα επισημαίνει, ακόμα, το κενό και το γλίσχρο των επιδομάτων τόσο για τους ανέργους όσο και για εκείνους που μπαίνουν προσωρινά στο περιθώριο, με τη μέθοδο της διαθεσιμότητας. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις άλλες χώρες της ευρωζώνης και του «ήμερου» καπιταλισμού, όπου οι άνεργοι προστατεύονται για περισσότερο χρόνο και με υψηλότερες αποδοχές, στην Ελλάδα αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει ούτε μέριμνα ούτε προσανατολισμός.
Η κατάσταση, μάλιστα, αναμένεται να επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο το 2009, προειδοποιεί μέσα από τις σελίδες της επίσημης έκθεσης της ΤτΕ ο κ. Γιώργος Προβόπουλος, αφού «είναι πιθανό να ενταθεί το φαινόμενο της «αποθάρρυνσης», δηλαδή να αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων τα οποία αποφασίζουν, λόγω εξασθένησης της οικονομικής δραστηριότητας, να μην αναζητήσουν εργασία και επομένως αποσύρονται από το εργατικό δυναμικό». Είναι επίσης πιθανό να μειωθεί η εισροή μεταναστών και να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας οι μακροχρόνια άνεργοι μεγάλης ηλικίας.
Για τους λόγους αυτούς, επισημαίνει ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, δεν αναμένεται αύξηση του εργατικού δυναμικού το 2009, αλλά άνοδος της ανεργίας κατά 0,5% έως 0,8% και ελαστικοποίηση της απασχόλησης με περικοπές υπερωριών, αναγκαστικές διαθεσιμότητες προσωπικού, εκ περιτροπής εργασία, μετατροπή της πλήρους σε μερική απασχόληση και άλλους τρόπους μείωσης του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων που επιτρέπονται από την ελληνική εργατική νομοθεσία.
Ο κ. Προβόπουλος συναρτά των αριθμό των νέων ανέργων από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης τους επόμενους μήνες, αλλά και από τη μεταβολή του εργατικού δυναμικού. Αν, για παράδειγμα, η κρίση δεν είναι μεγάλης διάρκειας, οι επιχειρήσεις θα αντιδράσουν στη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας μέσω του περιορισμού των ωρών εργασίας.
Η απασχόληση το 2008, όπως αναφέρεται στην Έκθεση, αυξήθηκε κατά 1,1%, αλλά εφέτος εκτιμάται ότι θα καταγραφεί μικρή μείωση του αριθμού των απασχολουμένων. Σχετικά πιο σημαντική όμως θα είναι η μείωση του μέσου χρόνου εργασίας, τόσο επειδή σε ορισμένες επιχειρήσεις περικόπτονται οι υπερωρίες, όσο και επειδή μειώνεται το κανονικό ωράριο εργασίας. Προβλέπεται ότι η μείωση του αριθμού των απασχολούμενων μισθωτών θα είναι περίπου 1%. Για τους αυτοαπασχολούμενους η εξασθένηση της δραστηριότητας συνεπάγεται κατά κανόνα περιορισμό του χρόνου εργασίας, δηλαδή υποαπασχόληση και επομένως μείωση εισοδήματος, αλλά όχι ανεργία.
Πάντως, σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία της ΕΣΥΕ, εφέτος τον Ιανουάριο η συνολική απασχόληση μειώθηκε κατά 0,6% σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε στο 9,4%, από 8,9% το Δεκέμβριο και 8,0% τον Ιανουάριο του 2008. Στην παρούσα φάση ευπαθέστερες κατηγορίες εργαζομένων είναι κυρίως οι ανειδίκευτοι (πάνω από 10% στις κατασκευές και τον τουρισμό), όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, οι προσωρινά απασχολούμενοι και οι μετανάστες.
Σχετικά με την επικινδυνότητα των απολύσεων, αναφέρεται ότι υπό ιδιαίτερη πίεση είναι οι κατασκευαστικές, οι μεταποιητικές με εξαγωγικό προσανατολισμό, οι επιχειρήσεις εισαγωγικού εμπορίου κυρίως κεφαλαιακών αγαθών και διαρκών καταναλωτικών αγαθών, καθώς και οι τουριστικές και χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Έκπληξη αποτελεί η εκτίμηση ότι η απασχόληση στο λιανικό εμπόριο θα αυξηθεί παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις αναμένουν τους επόμενους μήνες μείωση των πωλήσεών τους.
Αναλύοντας τα ποσοστά της ανεργίας, η ΤτΕ αναφέρει ότι στα άτομα ελληνικής υπηκοότητας μειώθηκε στο 7,7% το 2008 (άνδρες 5,1% και γυναίκες 12,4%) από 8,8% το 2007 (άνδρες 5,3% και γυναίκες 12,7%), ενώ στα άτομα που δεν έχουν ελληνική υπηκοότητα διαμορφώθηκε χαμηλότερα και συγκεκριμένα στο 6,7% το 2008 (άνδρες 4,2% και γυναίκες 11,1%) έναντι 7,5% το 2007 (άνδρες 4% και γυναίκες 13,3%).
Φτωχότεροι το 2009
Η αναμενόμενη στασιμότητα της οικονομικής δραστηριότητας το 2009 εκτιμάται ότι θα επηρεάσει το ακαθάριστο εισόδημα των νοικοκυριών και τον μέσο χρόνο εργασίας περισσότερο από ό,τι τον αριθμό των απασχολουμένων. Προς αυτή την κατεύθυνση, σύμφωνα με την Τράπεζα Ελλάδας, θα συντελέσουν οι εξής παράγοντες:
-Για το 34,5% των απασχολούμενων, που είναι αυτοαπασχολούμενοι, η εξασθένηση της δραστηριότητας, κατά κανόνα συνεπάγεται περιορισμό του χρόνου εργασίας, δηλαδή υποαπασχόληση και μείωση του εισοδήματος.
- Για τους πολυ-απασχολούμενους ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσουν τη μία θέση εργασίας διατηρώντας την άλλη. Τα άτομα αυτής της κατηγορίας αντιπροσωπεύουν το 3% του ενεργού εργατικού δυναμικού.
-Πολλές επιχειρήσεις προχωρούν, ήδη, σε μέτρα περιορισμού του χρόνου εργασίας. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με την ισχύουσα εργατική νομοθεσία, είναι στην απόλυτη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη, ενώ είναι λιγότερο επώδυνη για τους εργαζόμενους, δεδομένου ότι συνεπάγεται σχετικά περιορισμένη απώλεια εισοδήματος αλλά διατήρηση της θέσης εργασίας. Κατ' ανάλογο τρόπο, είναι δυνατόν να μειωθούν και οι ομάδες («βάρδιες») εργασίας.
Η μετατροπή της πλήρους (κανονικής) απασχόλησης σε εργασία εκ περιτροπής συνεπάγεται, επίσης, σημαντική μείωση των αποδοχών, ενώ συχνό είναι το φαινόμενο της μονομερούς διαθεσιμότητας για τους μισθωτούς για χρονικό διάστημα μέχρι και τρεις μήνες με την καταβολή του 50% των αποδοχών εκ μέρους του εργοδότη και 10% από τον ΟΑΕΔ (σ.σ.: σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει το 30%).
Κενό στην αναπλήρωση του εισοδήματος
Το γεγονός ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι δεν απολαμβάνουν ούτε τους μισθούς ούτε τα προνόμια των άλλων Ευρωπαίων είναι ηλίου φαεινότερο, καθώς όσοι σκεπαστούν από το σκοτάδι της ανεργίας είναι δύσκολο να σηκώσουν κεφάλι.
Όσοι εργαζόμενοι, στη χώρα μας, υφίστανται μείωση του χρόνου εργασίας και των αποδοχών τους, αλλά δεν απολύονται, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθούν άνεργοι και επομένως, με το ισχύον καθεστώς, δεν μπορούν να επωφεληθούν από μέτρα επιδότησης της απασχόλησης. Μόνη εξαίρεση η κάλυψη από τον ΟΑΕΔ του 10% των αποδοχών των εργαζομένων που τίθενται σε διαθεσιμότητα, καθώς το σύστημα της διαθεσιμότητας είναι απαρχαιωμένο και δεν καλύπτει τα κενά που δημιουργούνται. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στη Γαλλία η νομοθεσία αναγνωρίζει την κατάσταση μερικής ανεργίας και προβλέπει την επιδότησή της.
Στην Ιταλία, υπάρχει η πλούσια εμπειρία του Ταμείου Συμπλήρωσης Αποδοχών. Το ιταλικό σύστημα προβλέπει παρεμβάσεις σε περίοδο βραχυχρόνιων προβλημάτων και σε περίπτωση κρίσεων ή αναδιαρθρώσεων. Οι αποδοχές που αντιστοιχούν στο ωράριο της διαθεσιμότητας καταβάλλονται από το Ταμείο, το οποίο χρηματοδοτείται κυρίως από εργοδοτικές εισφορές, καθώς και από κρατική επιχορήγηση.
Με αυτό τον τρόπο, η σχέση εργασίας δεν λύνεται, ο «κίνδυνος» της ανεργίας επιμερίζεται μεταξύ περισσότερων εργαζομένων και το κόστος των απολύσεων (αποζημιώσεων) αντικαθίσταται από το κόστος των διαθεσιμοτήτων, το οποίο δεν βαρύνει μόνο την εμπλεκόμενη επιχείρηση, όπως οι αποζημιώσεις, αλλά το Ταμείο, δηλαδή τις επιχειρήσεις συλλογικά.
Στη Γερμανία η νομοθεσία προβλέπει ότι σε περίπτωση περιορισμού του χρόνου εργασίας, λόγω του οικονομικού κύκλου ή για οικονομικούς λόγους, ένα σημαντικό μέρος της περικοπής των αποδοχών καλύπτεται από τον Ομοσπονδιακό Οργανισμό Απασχόλησης (ΒΑ). Εάν, για παράδειγμα, ο χρόνος εργασίας μειωθεί κατά το ήμισυ, ο εργοδότης συνεχίζει να καταβάλει το 50% των αποδοχών, ενώ ο ΒΑ καταβάλλει στο μισθωτό το 60% του υπόλοιπου 50% (ή 67% για μισθωτούς με παιδιά).
Πρόσφατα, με την πρώτη δέσμη μέτρων της γερμανικής κυβέρνησης για την τόνωση της οικονομίας, η διάρκεια της ανωτέρω επιδότησης επεκτάθηκε στους 18 μήνες, με αποτέλεσμα ο αριθμός των επιδοτημένων να ανέλθει στις 300.000 άτομα τον Ιανουάριο του 2009 από 50.000 άτομα τον Οκτώβριο του 2008.
Πακέτο μέτρων με στόχο τη συγκάλυψη των πρωτόγνωρων και εκρηκτικών ποσοστών ανεργίας δρομολογεί η κυβέρνηση, επιδιώκοντας την τιθάσευσή της σε επίπεδα κάτω από το 10%. Η πρόβλεψη τόσο παραγόντων του υπουργείου Απασχόλησης όσο και επιστημόνων του ΙΝΕ για αλματώδη αύξηση των ανέργων, τους οποίους υπολογίζουν σε 600.000 στο τέλος του καλοκαιριού, έχει σημάνει συναγερμό στην κυβέρνηση, που βλέπει την ανεργία να ξεφεύγει από τους πρώτους μήνες της οικονομικής κρίσης, διάστημα κατά το οποία αυξήθηκαν σημαντικά οι απολύσεις και κυριολεκτικά "πάγωσαν" οι προσλήψεις.
Έτσι, εκτός από τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες για 200.000 ευκαιρίες απασχόλησης που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα από τον ΟΑΕΔ, το υπουργείο Απασχόλησης κατευθύνει κονδύλια του ΕΣΠΑ συνολικού ύψους 2,5 δισ. ευρώ, τα οποία θα ενταχθούν στο επιχειρησιακό πρόγραμμα 2009 - 2013 και αφορούν τη δοκιμασμένη πλην όμως αποτυχημένη, συνταγή της κατάρτισης και της διά βίου εκπαίδευσης. Στόχος, να φύγουν χιλιάδες άνεργοι από τις λίστες του ΟΑΕΔ και να ενταχθούν μέσω προγραμμάτων σε κατάσταση απασχολησιμότητας.
Με ποσοστό 2% στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχουν και οι λεγόμενοι "κοινωνικοί εταίροι", με τη ΓΣΕΕ, τον ΣΕΒ και τις άλλες εργοδοτικές οργανώσεις να ανακοινώνουν αύριο από κοινού με την υπουργό Απασχόλησης Φ. Πάλλη Πετραλιά τη διαχείριση 50 εκατ. ευρώ που επίσης αφορούν την εκτέλεση προγραμμάτων κατάρτισης για ανέργους.
Αύριο, σε προγραμματισμένη κοινή συνέντευξη Τύπου, ΓΣΕΕ και ΣΕΒ θα ανακοινώσουν επιχειρησιακό πρόγραμμα απασχόλησης, στο οποίο συμμετέχουν με ποσοστό 40% η ΓΣΕΕ και με 60% οι εργοδοτικές οργανώσεις.
Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη εβδομάδα ο ΟΑΕΔ με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου αποφάσισε την παράταση για 12 επιπλέον μήνες του προγράμματος Stage στους ΟΤΑ και τις Νομαρχίες. Το πρόγραμμα καταρτίστηκε τον Ιούλιο του 2007 για την τοποθέτηση 8.000 ανέργων, ηλικίας 22 έως 40 ετών με διάρκεια 18 μήνες. Στην παράταση των 12 μηνών μπορούν να συμμετάσχουν και όσοι είχαν ολοκληρώσει τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα πριν από τη δημοσίευση της απόφασης του Δ.Σ. Η κάλυψη της δαπάνης για την υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος γίνεται εξ ολοκλήρου από τον προϋπολογισμό του ΟΑΕΔ, δηλαδή και από χρήματα των εργαζομένων, ενώ, όπως είναι γνωστό, οι εντασσόμενοι στα προγράμματα Stage απασχολούνται με το απαράδεκτο καθεστώς της ανασφάλιστης εργασίας.
Ένας «ιδιόρρυθμος» ιδεολογικά όρος, η «οικονομία των αναγκών» αποτελεί ένα από τους πυλώνες της προγραμματικής συμβολής του ΣΥΝ στον ΣΥΡΙΖΑ .Οι συζητήσεις ανέβηκαν στο κόκκινο στην, δυστυχώς, ολιγοήμερη συζήτηση του προγράμματος, έκτοτε έχουν τοποθετηθεί στο συρτάρι.
Η ανακίνηση του θέματος με την «ανακάλυψη» της ΗΘΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (BANCA ETICA) Ιταλία, ως μη, καπιταλιστικού μοντέλου λειτουργίας και ελπίδας ρεαλιστικής προσέγγισης του στόχου, δίνει ευκαιρία για συζήτηση που πρέπει να παραμένει ανοιχτή.
Είχα την τύχη, να παρακολουθήσω αναλυτική παρουσίαση της (Μπολώνια 2006), να δω συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα της, σε κοινωνικές επιχειρήσεις σε Νάπολι και Μπολώνια. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα πρωτοβουλίας, μιας ισχυρής κοινωνίας των πολιτών, που δυστυχώς δεν ενδημεί στην ατομικοκεντρική Ελληνική κοινωνία.
Η "BANCA ETICA" αποτελεί απάντηση του τρίτου (κοινωνικού τομέα), στις ανεξέλεγκτες χρηματαγορές, την κυριαρχία του τραπεζικού συστήματος μετά το '80, με τη δημιουργία μιας τράπεζας όπου κυρίαρχο στοιχείο θα είναι οι άνθρωποι, οι ανάγκες τους, η ισόρροπη ανάπτυξη και παραγωγή και όχι το κέρδος και η συσσώρευση χρήματος.
Προϊόν προσπάθειας 5 ετών, υπέρβασης τεράστιων νομικών και οικονομικών δυσκολιών που έθετε το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα, αποτελεσματικής πολιτικής στήριξης από ΜΚΟ και δημοσιογραφικό κόσμο. Υπήρξαν 7.000 συγκεντρώσεις για την προσέλκυση «ηθικών» επενδυτών από 22 Πανιταλικά Κοινωνικά δίκτυα και 78 Οργανισμούς (Συνδικάτα, Φιλανθρωπικές Οργανώσεις, Κοινωνικές επιχειρήσεις, Οικολογικές κινήσεις. κ.λπ.).
Στο αρχικό κεφάλαιο 26.000.000 ευρώ συμμετείχαν 11.000 πολίτες και 2.000 οργανώσεις. Σήμερα 400.000.000 ευρώ κεφάλαια και χρηματοδοτεί έργα 300.000.000 ευρώ. Ο επενδυτής δηλώνει αν θέλει τόκο (0-1%), προτείνει πεδία για να επενδυθούν τα χρήματά του (π.χ. αγροτοτουρισμός, βιολογικά προϊόντα, κοινωνικές υπηρεσίες κ.λπ.). Υπάρχουν επίσης δομές περιφερειακού κοινωνικού ελέγχου και αξιολόγησης των επενδύσεων.
Η τράπεζα λειτουργεί με το ελάχιστο δυνατό κόστος και δανείζει 0-3% πάνω στο επιτόκιο δανεισμού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Είναι μέρος ενός παγκόσμιου Δικτύου Εναλλακτικών Τραπεζών - INAISE (1), Ευρωπαϊκό μέρος FEBEA.
Σοβαρή συζήτηση για την «οικονομία των αναγκών» προϋποθέτει ουσιαστική συζήτηση για την λειτουργία της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, του περίφημου τρίτου τομέα, (Ε.Ε. 10.000.000 απασχολούμενοι) .
Η πολυτυπία, οι διαφορετικές ιδεολογικοπολιτικές προσεγγίσεις στους όρους λειτουργίας του, ίσως μας έβγαζαν από την χώρα του «άσπρου μαύρου», που φαίνεται να διατρέχει ενίοτε την πολιτική μας σκέψη.
Παρά τις αξιοπρόσεκτες δράσεις του Κοινωνικού Τομέα στη Λατινική Αμερική, ισχυρή κοινοτική παράδοση των ιθαγενών, δύο μοντέλα κυριαρχούν. Το αμερικανικό - κύρια εθελοντισμός μεσοαστικών εύπορων κοινωνικών στρωμάτων υποστήριξης σε ευπαθείς ομάδες και προστασία περιβάλλοντος και το ευρωπαϊκό-αύξηση απασχόλησης από τις δημιουργούμενες δομές και επιχειρήσεις των ευπαθών κοινωνικών ομάδων.
Αξιοποιώντας κείμενα του ΕΚΚΕ, (κυρίως των Δ. Ζιώμα και Δ. Χατζαντώνη (2)) για το forum της Κοινωνίας και Αλληλέγγυας Οικονομίας, παρατηρούμε ότι την τελευταία εικοσαετία, στις αναπτυγμένες χώρες, σημειώθηκε σημαντική ανάπτυξη του επονομαζόμενου "Τρίτου Τομέα" - ο οποίος συχνά αναφέρεται ως "Κοινωνική Οικονομία" ή "Μη Κερδοσκοπικός Τομέας".
Περιλαμβάνει μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς και ενώσεις, που στηρίζονται στην αυτοοργάνωση,, στην εθελοντική προσφορά υπηρεσιών και προσπαθεί να καλύψει «κενά» που αφήνουν μεγάλα τμήματα ζήτησης αγαθών και υπηρεσιών, - κοινωνικού,οικολογικού και πολιτισμικού χαρακτήρα-που η παραγωγή και η διάθεση από τους μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς κρίνεται ασύμφορη, η δε παροχή από το κράτος πολλές φορές ανέφικτη.
Στην Ελλάδα ακόμη και η ιδέα ότι, πρωτοβουλίες «μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα» που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια συνιστούν ένα «διακριτό τομέα», δεν συναντιέται συχνά στον δημόσιο διάλογο. Κοινή διαπίστωση ότι οι όποιες προσπάθειες, προσκρούουν, στην έλλειψη ενός κατάλληλου και ευέλικτου πλαισίου για τη θεσμική, διοικητική και χρηματοδοτική στήριξη των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται.
Σήμερα δραστηριοποιούνται περίπου 110 γυναικείοι συνεταιρισμοί, Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης, Ταμεία Αλληλοβοήθειας, Κοινωνικές Επιχειρήσεις διαφόρων νομικών τύπων (Αστικές μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες., αστικοί συνεταιρισμοί κ.λπ.), που δημιουργούνται κυρίως από άτομα που βιώνουν διακρίσεις, πολλές φορές συνεργαζόμενοι με νομικά πρόσωπα.
Κρίσιμο στοιχείο στην προσέγγιση, ανάλυση και διαμόρφωση προτάσεων για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, αποτελεί η δυνατότητα υλοποίησης τους σε μίκρο-επίπεδο. Αυτό το ελκτικό «από τα κάτω», που χωρίς ψευδαισθήσεις άμεσων ολικών ανατροπών, δημιουργεί ψήγματα εναλλακτικών συνειδήσεων και συμπεριφορών, αντιστοιχώντας στην ωρίμανση αντικειμενικών αλλά κυρίως υποκειμενικών παραγόντων.
Εγκαταλείποντας αντιλήψεις «κατάληψης εξ εφόδου των χειμερινών ανακτόρων», μετατρεπόμαστε σε ζηλωτές μιας διαρκούς πορείας μεταρρυθμίσεων και ρήξεων σε κοινωνικό, οικονομικό αλλά και πολιτισμικό επίπεδο, με οικολογικό πρόσημο.
Επιδιώκοντας να προωθήσουμε μια νέα κοινωνικής συνείδηση, διεκδίκησης μιας «οικονομίας των αναγκών», διαπιστώνουμε ότι το «τοπικό» παραμένει προνομιακό επίπεδο πειραματισμού. Η Αυτοδιοίκηση και οι απόψεις μας για ουσιαστική αποκέντρωση, αποτελούν κομβικό παράγοντα επιτυχίας του εγχειρήματος.
Θα επιδιώξουμε τη συμμετοχή μας, με όρους και κυρίως σαφείς προγραμματικούς στόχους, στην άσκηση και διαχείριση των τοπικών πολιτικών;
Θα αναλάβουν οι αυτοδιοικητικές κινήσεις μας, την ευθύνη αποτύπωσης, ιεράρχησης και κατάθεσης προτάσεων επίλυσης, μερικώς έστω, προβλημάτων κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, διακρίσεων και αποκλεισμών;
Θα ήταν αφελές να ταυτίσουμε το όραμα «της οικονομίας των αναγκών» με την «κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Θεωρώ όμως ότι αποτελεί την εγγύτερη μορφή, πειραματισμού και κατανόησης των αντιλήψεων μας στο σήμερα.
Βασικό πεδίο παρεμβάσεων της κοινωνικής οικονομίας αποτελεί και η «πράσινη ανάπτυξη και απασχόληση. Ξεπερνώντας αντιλήψεις, ότι είναι μόνο «χάντρες για τους ιθαγενείς» και το «νέο πλαίσιο καπιταλιστικής αναγέννησης», θα δούμε ένα κόσμο πολλαπλών δυνατοτήτων παρέμβασης και κυρίως στην αλλαγή κουλτούρας της καθημερινής ζωής.
Παραμένουμε σταθερά το κόμμα με την ισχυρότερη οικολογική διάσταση αλλά δυστυχώς αυτό δεν εντυπώνεται, με την αναγκαία ένταση, στη διαμόρφωση της ιδεολογικής ταυτότητας μελών και φίλων μας, δεν αποτυπώνεται όσο θα έπρεπε στην καθημερινή πρακτική τους.
Με βάση τα προβλήματα του 21ου αιώνα, σημαντικό παράγοντα των νέων πολυμερών διεθνών δράσεων αποτελεί η περιβαλλοντική ισορροπία. Οι δεσμεύσεις για την επίτευξη στόχων όπως προώθησης της «κοινωνίας της ανακύκλωσης», των ΑΠΕ, διαχείρισης φυσικών και υδάτινων πόρων, προστασίας οικοσυστημάτων, διαμορφώνουν το περιβάλλον υλοποίησης τους,
Ενδεικτικά αναφέρω τομείς που υπάρχει παγκόσμια εμπειριών θετικών εφαρμογών και λύσεων που βελτιώνουν το καθημερινό επίπεδο διαβίωσης του πολίτη
Ενεργειακή διαχείριση κτιρίων, Παρατηρητήρια μέτρησης και έλεγχου ρύπων.
Είναι φανερό ότι η επίτευξη κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης, απαιτεί κεντρικές δημόσιες θεσμικοοικονομικές παρεμβάσεις, δραστηριοποίηση της Αυτοδιοίκησης, τη συνέργια, σχεδιασμού και υλοποίησης, συνδικάτων, ιδιωτικού, δημόσιου τομέα, κοινωνίας των πολιτών.
Η συμμετοχή των επιχειρήσεων που θα προσφέρουν, «πράσινα» προϊόντα και υπηρεσίες με απασχόληση σε συνθήκες εργασιακής και περιβαλλοντικής ποιότητας, θέσεις δουλειάς σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, θα ανταμείβεται από την προτίμηση της περιφερειακής και τοπικής αγοράς. (πιστοποιημένα Μητρώα Ποιότητας, Σήμα κ.λπ.)
Μια τέτοια προσπάθεια θα αναδείξει μια άλλη αντίληψη για την κοινωνική εταιρικότητα - που πρέπει να επιδιώκουμε και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με τις κοινωνικές ομάδες που προγραμματικά αναφέρουμε ως δυνάμεις μετασχηματισμού - σε αντιπαράθεση με τη φιλάνθρωπη «κοινωνική εταιρική ευθύνη» που προωθούν οι δυνάμεις μιας νεοφιλελεύθερης συναίνεσης
Έργο δύσκολο - απαιτεί ένα επιστημονικά συγκροτημένο και ολοκληρωμένο τοπικό σχεδιασμό, κουλτούρα κοινωνικής διαβούλευσης και κινηματικής δράσης, ανάληψης ευθυνών και όχι μόνο καταγγελίας και «αίτησης» προνομίων και παροχών - αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά προκλητικό και ενδιαφέρον. Έχουμε τις δυνατότητες, ας το προσπαθήσουμε.
(1) INAISE Διεθνής Ένωσης Επενδυτών, εναλλακτικής χρηματοδότησης, 30 μέλη στην Ευρώπη, «ηθικών» τραπεζών κοινωνικής ευθύνης, σημαντικότερο μέλος TRIODOS BANK, κύκλος εργασιών 4 δισ.ευρώ - δάνεια 2 δισ.ευρώ το 2004, σε επιχειρήσεις κοινωνικού χαρακτήρα. Σχεδιάζεται δημιουργία Παγκόσμιου Κοινωνικού Χρηματοδοτικού Δικτύου καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού στις μητροπόλεις και ανάπτυξης των περιφερειακών κρατών.
(2) για όσους θα ήθελαν περισσότερες πληροφορίες για την Kοινωνική και Aλληλέγγυα Oικονομία στους ιστοτόπους, www.ekke.gr, www.eetaa.gr, www.equal-greece.gr,
«Υπερβολικά προστατευτικοί όροι και προϋποθέσεις μπορούν να αποτρέψουν τους εργοδότες από την πρόσληψη προσωπικού στη διάρκεια περιόδων οικονομικής ανάκαμψης». Προφητική ( η διατύπωση της Κομισιόν στο κείμενο της Πράσινης Βίβλου για τον εκσυγχρονισμό της εργατικής νομοθεσίας προέτρεπε έγκαιρα τα κράτη-μέλη στην εισαγωγή περισσότερης ευελιξίας στην απασχόληση, δύο χρόνια, μάλιστα, πριν ξεσπάσει και επίσημα η οικονομική κρίση.
Στα τέλη του 2006 η κοινοτική πρωτοβουλία για την επίσημη καθιέρωση του δόγματος της flexicurity δεν θεωρήθηκε από όλους σαν μια προσπάθεια να απομακρυνθεί οριστικά η εργατική νομοθεσία από την παραδοσιακή κοινωνική αφετηρία της, δηλαδή την αναζήτηση ρυθμίσεων αυξημένης προστασίας του αδύναμου πόλου της εργασιακής σχέσης. Δυστυχώς και σήμερα εξακολουθεί να μην γίνεται πλήρως αντιληπτή η μεθοδευμένη προσπάθεια να ξαναγραφτεί το εργατικό δίκαιο με όρους άγνωστους και αντίθετους με την εγγενή φιλοσοφία του συγκεκριμένου επιστημονικού κλάδου.
Ειδικότερα, ολοένα και πιο συχνά δίνεται η εντύπωση ότι με τους όρους μεταρρύθμιση ή αναθεώρηση της εργατικής νομοθεσίας εννοείται η εύλογη (και δήθεν αναγκαία) προσαρμογή αυτής στις επιταγές των σύγχρονων οικονομικών και επιχειρηματικών επιδιώξεων, άρα ο εμπλουτισμός της με στοιχεία του εμπορικού δικαίου ή του δικαίου του ανταγωνισμού. Σύμφωνα με μια άλλη προσέγγιση θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι καταβάλλεται μια προσπάθεια να περιβληθούν τον νόμιμο τύπο κάποιες πολιτικές παρεμβάσεις, που αποβλέπουν ευθέως στη μείωση της προστασίας (επαρκούς ή μη), που για δεκαετίες εξασφάλιζε στους μισθωτούς η εργατική νομοθεσία στη γηραιά Ήπειρο.
Τα παραδείγματα είναι πολλά και προέρχονται ακόμη και από χώρες με παράδοση στην επί μακρόν ενισχυμένη προστατευτική λειτουργία της κοινωνικής τους νομοθεσίας. Στη Γαλλία, οι κοινωνικοί συνομιλητές κατόρθωσαν στις αρχές του 2008 να συμφωνήσουν σε ένα κείμενο με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της αγοράς εργασίας» δίνοντας στην κυβέρνηση το πράσινο φως να παρέμβει σε θεμελιώδη πεδία της εργατικής νομοθεσίας.
Ο Νόμος της 25ης Ιουνίου 2008 επικυρώνει -μεταξύ άλλων- την εισαγωγή ενός 3ου τύπου διακοπής της σύμβασης εργασίας, τη συμβατική διακοπή, παράλληλα με την απόλυση και την παραίτηση. Στόχος της εν λόγω καινοτομίας είναι η διευκόλυνση της απαλλαγής του εργοδότη από πλεονάζον προσωπικό αποφεύγοντας τις διοικητικές και κυρίως δικαστικές περιπέτειες, που συνεπάγεται -υπό όρους- η (οικονομική) απόλυση. Σε αντάλλαγμα, ο εργαζόμενος δικαιούται αφενός, μιας (μειωμένης) αποζημίωσης και αφετέρου, πρόσβασης στα επιδόματα ανεργίας.
Η μέριμνα για τη διευκόλυνση της εργοδοτικής πλευράς είναι προφανής. Το ίδιο ισχύει και για την απώτερη στόχευση μιας τέτοιας ρύθμισης, που δεν είναι άλλη από τη δυνατότητα παρέκκλισης από ένα βασικό νομικό κανόνα, την επιβεβλημένη για τον εργοδότη επίκληση (και εν συνεχεία απόδειξη) της συρροής ενός πραγματικού και σπουδαίου λόγου για τη διακοπή της σύμβασης εργασίας. Πλην μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης (CGT), η αυτονόητη παράκαμψη αυτής της νομικής υποχρέωσης για πρώτη φορά από τη δεκαετία του '70, είτε δεν έγινε κατανοητή από το οργανωμένο εργατικό κίνημα, είτε απλά έγινε αποδεκτή ως μια λιγότερο επιζήμια υποχώρηση απέναντι στον οδοστρωτήρα του νέο-φιλελευθερισμού.
Μετά λύπης διαπιστώνεται ότι το δίκαιο της απόλυσης, το τελευταίο προπύργιο ασφάλειας για την εργατική πλευρά, όχι μόνο βομβαρδίζεται λυσσαλέα από την πολιτική και κοινωνική ελίτ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά, επιπλέον, κινδυνεύει και εκ των ένδον, μέσα σε ένα κλίμα από την μια, εκβιαστικής (ψευδο)διαπραγμάτευσης και από την άλλη, άτακτης υποχώρησης.
Ευχερέστερη στέρηση της θέσης εργασίας και ασφάλεια του μισθωτού είναι έννοιες επιστημονικά αντίρροπες και κοινωνικά ανταγωνιστικές. Η ιδεολογική σύγχυση μεταξύ αφενός, της προσπάθειας διεξόδου από την κρίση (αναπτυξιακές στρατηγικές) και της πρόβλεψης νέων κανόνων προστασίας της μισθωτής εργασίας (εργατικοί κανόνες), θα αποδειχθεί σύντομα ότι είναι μια ιστορικά ασυγχώρητη παρεκτροπή.
Όσοι στην Ελλάδα δεν είναι διατεθειμένοι να σιγήσουν απέναντι στη διαφαινόμενη δηλητηρίαση του περιβάλλοντος εργασίας των επόμενων γενεών και στον αφανισμό εργατικών κατακτήσεων προηγούμενων ετών θα πρέπει κατεπειγόντως να συσπειρώσουν τις δυνάμεις τους. (Ενδεικτικά:http://evelixia-stop.blogspot.com/ ).
* Ο Απόστολος Καψάλης είναι νομικός, ερευνητής των εργατικών σχέσεων
Έκρηξη της ανεργίας προβλέπει για την ευρωπαϊκή οικονομία η Κομισιόν. Οι εκπρόσωποι των συντηρητικών (Μπαρόζο) και μεταλλαγμένων σοσιαλδημοκρατικών (Αλμούνια) δυνάμεων προτείνουν την ίδια πολιτική που δημιούργησε την κρίση: περικοπή συντάξεων και μισθών, ελαστικοποίηση της εργασίας, κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους, ιδιωτικοποίηση δημόσιων αγαθών (παιδεία, υγεία, μεταφορές κλπ). Η πολιτική αυτή συμπυκνώνεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση της ΝΔ ετοιμάζει νέα, σκληρότερα μέτρα ενώ προωθεί την ιδιωτικοποίηση του ΟΣΕ δημιουργώντας νέες εφεδρείες ανέργων. Πιστό στην αντεργατική πολιτική που ακολούθησε ως κυβέρνηση, το ΠΑΣΟΚ, για την αντιμέτωπιση της ανεργίας, προτείνει επιδότηση εργοδοτών και εφαρμογή των απαράδεκτων STAGE στον ιδιωτικό τομέα. Στις ευρωεκλογές, οι πολίτες - ιδιαίτερα τα στρώματα που πλήττονται περισσότερο από την κρίση - μπορούν να κάνουν ένα βήμα για τη ριζική αλλαγή του μίζερου, δικομματικού τοπίου ενισχύοντας τον ΣΥΡΙΖΑ.
Με άλλοθι τη κρίση, κυβέρνηση και πλειοψηφία της ΚΕΔΚΕ (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ) σέρνουν το χορό των ελαστικών μορφών απασχόλησης στους ΟΤΑ.
Είκοσι χιλιάδες νέοι όμηροι ενόψει μάλιστα και των ευρωεκλογών, θα κατακλύσουν τους Δήμους ύστερα από τη συμφωνία του Υπουργείου Απασχόλησης και της πλειοψηφίας της ΚΕΔΚΕ (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ).
Οι συμβασιούχοι αυτοί αν και θα κληθούν να καλύψουν πάγιες ανάγκες, θα δουλέψουν τρία χρόνια και μετά θα απολυθούν.
Επιπλέον, οι αποδοχές τους θα είναι πολύ κατώτερες από τη Συλλογική σύμβαση και δεν θα ξεπερνούν τα 700 ευρώ το μήνα.
Διπλός ο στόχος με δικαιολογία την κρίση.
Επιδιώκουν τη γενίκευση της ελαστικής και φθηνής εργασίας στη ΤΑ και ταυτόχρονα τη χρησιμοποίηση των συμβασιούχων ως εκλογική λεία μπροστά στις ευρωεκλογές αλλά και τις σε σύντομο χρονικό διάστημα βουλευτικές και δημοτικές εκλογές.
Προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους, δεν διστάζουν η μεν κυβέρνηση να χαρίσει τα κονδύλια του επιδόματος ανεργίας, (που προορίζονται για την στήριξη των ανέργων) στους εργοδότες, και οι Δήμαρχοι από την άλλη, να επιβαρύνουν τους ήδη υπό οικονομική κατάρρευση Δήμους με πάνω 600 εκατ. ευρώ.
Επειδή, όμως τα ταμεία τους είναι μείον, θα υποθηκεύσουν για τα επόμενα χρόνια θεσμοθετημένους πόρους των Ο.Τ.Α. καταφεύγοντας σε δυσβάστακτο δανεισμό καθιστώντας τη Τ.Α. όμηρο στους τραπεζίτες.
Καταδικάζουμε τη πολιτική αυτή που διαχρονικά εφαρμόζουν με σταθερή προσήλωση τα κόμματα του νεοφιλελεύθερου συναινετικού δικομματισμού.
Αυτή η πολιτική είναι άλλωστε που οδήγησε στη κρίση.
Θεωρούμε υποκριτικό το ενδιαφέρον τους για τους ανέργους, αφού είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για την ανεργία και την υποαπασχόληση.
Τους καλούμε, αν πραγματικά ενδιαφέρονται για τον περιορισμό της ανεργίας, να προχωρήσουν άμεσα στην πρόσληψη στους Δήμους πάνω από 30.000 χιλ ανέργων με μόνιμη σχέση εργασίας, καλύπτοντας όλες τις ανάγκες των Ο.Τ.Α. Διαφορετικά είναι σίγουρο ότι η νέα στρατιά των συμβασιούχων θα διεκδικήσει τη μονιμοποίηση της και εμείς δεν θα βρεθούμε μόνο στο πλευρό της, αλλά και θα πρωτοστατήσουμε.
Καλούμε επίσης την πλειοψηφία της Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. να μην επιτρέψει την πρόσληψη αυτών των συμβασιούχων, εξαγγέλλοντας άμεσα αγωνιστικές κινητοποιήσεις, γιατί η διεύρυνση αυτών των μορφών απασχόλησης υπονομεύει τις εργασιακές σχέσεις και τα ασφαλιστικά μας ταμεία και είναι σε βάρος και αυτών στους οποίους υποτίθεται ότι απευθύνεται.
η διατύπωση της Κομισιόν στο κείμενο της Πράσινης Βίβλου για τον εκσυγχρονισμό της εργατικής νομοθεσίας προέτρεπε έγκαιρα τα κράτη-μέλη στην εισαγωγή περισσότερης ευελιξίας στην απασχόληση, δύο χρόνια, μάλιστα, πριν ξεσπάσει και επίσημα η οικονομική κρίση.