Πάνος Τζαβέλας - Έντιμε άνθρωπε κυρ-Παντελή
ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΥΣ "ΝΙΚΟΚΥΡΑΙΟΥΣ" ΚΑΙ ΤΟΥΣ "ΒΟΛΕΜΕΝΟΥΣ"
Μισθολόγιο δύο ταχυτήτων στο Δημόσιο
Οι νεοπροσλαμβανόμενοι θα έχουν χαμηλότερο βασικό μισθό και λιγότερα επιδόματα, τα οποία θα είναι ίδια σε όλα τα υπουργεία
Του Σωτηρη Nικα
Ψηλά στην ατζέντα των μεταρρυθμίσεων που θέλει να προχωρήσει η κυβέρνηση στο πλαίσιο της διατηρήσιμης μείωσης του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ βρίσκεται η κατάρτιση του ενιαίου μισθολογίου για τους νεοπροσλαμβανόμενους στο Δημόσιο. Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να φέρει σαρωτικές αλλαγές στο υπάρχον καθεστώς, όπως έχει ήδη κάνει στις ΔΕΚΟ, ενώ ταυτόχρονα εξετάζονται και οι αλλαγές που θα γίνουν κατά την είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας.
Το σχέδιο, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομίας κ. Γ. Παπαθανασίου, προβλέπει τις ίδιες απολαβές σε όλους τους εργαζομένους που θα έχουν τα ίδια προσόντα και τα ίδια χρόνια υπηρεσίας, ανεξαρτήτως του υπουργείου ή του δημόσιου φορέα που δουλεύουν. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις που έχουν κάνει στο υπουργείο Οικονομίας δείχνουν ότι όταν το νέο μισθολόγιο εφαρμοστεί καθολικά, μπορεί να προκύψει όφελος έως και 35% από τις μισθολογικές δαπάνες του προϋπολογισμού. Οι αλλαγές που σχεδιάζονται αυτή τη στιγμή από την κυβέρνηση είναι:
1. Η μείωση του βασικού μισθού των νεοπροσλαμβανομένων. Με τον τρόπο αυτό αναμένεται να κλείσει η «ψαλίδα» με τους νέους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, ενώ η πρόθεση της κυβέρνησης είναι να εφαρμοστεί η εργασιακή νομοθεσία του ιδιωτικού τομέα -πλην μονιμότητας- γι' αυτούς που θα εργάζονται στον Δημόσιο από τις αρχές του 2010.
2. Να μην υπάρχουν διαφορετικές μισθολογικές αποδοχές από δημόσια υπηρεσία σε δημόσια υπηρεσία και από υπουργείο σε υπουργείο, καθώς μία από τις προθέσεις της κυβέρνησης είναι να διευκολυνθεί η κινητικότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Πλέον οι μετατάξεις από φορέα σε φορέα θα γίνονται γρηγορότερα και χωρίς πολλές αντιδράσεις από τους υπαλλήλους, αφού δεν θα έχουν μισθολογικά οφέλη να παραμείνουν σε μία θέση ή να κυνηγήσουν κάποια άλλη.
3. Η σημαντική περικοπή επιδομάτων. Οι νέοι υπάλληλοι δεν θα απολαμβάνουν πλέον πολλά από τα επιδόματα που υπάρχουν και σε αρκετές περιπτώσεις ανέρχονται αθροιστικά ακόμα και στο ύψος του βασικού τους μισθού. Μάλιστα, υπολογίζεται ότι αν διακοπεί η επιδοματική πολιτική που εφαρμόζεται αυτή τη στιγμή, μπορεί να αποφέρει έσοδα έως και 35% επί του συνολικού κονδυλίου του προϋπολογισμού για τις αποδοχές.
Βέβαια, για την εφαρμογή του νέου ενιαίου μισθολογίου, από το οποίο θα «κοπούν» πολλά επιδόματα, χρειάζεται να γίνει μια πλήρης και σαφής καταγραφή του συνόλου των επιδομάτων. Προς το παρόν, το σίγουρο είναι ότι επιδόματα κοινωνικού χαρακτήρα δεν θα επηρεαστούν. Τέτοια είναι το οικογενειακό επίδομα, τα επιδόματα για τις μητέρες και τα επιδόματα που δίνονται βάσει των γνώσεων των υπαλλήλων (πτυχίο, μεταπτυχιακό κ.λπ.).
Αυτά που είναι υπό κατάργηση αφορούν σε περιπτώσεις επιδομάτων όπως τα ΔΕΒΕΕΤ του υπουργείου Οικονομίας, τα εξωδιδακτικά του υπουργείου Παιδείας, τα νοσοκομειακά του υπουργείου Υγείας και ούτω καθ' εξής για κάθε υπουργείο. Οι πρώτες κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση έγιναν με την ενσωμάτωση των ειδικών λογαριασμών στον κρατικό προϋπολογισμό, έτσι ώστε να διαχειρίζεται κεντρικά η επιδοματική πολιτική. Στο ίδιο πλαίσιο δημιουργείται κεντρική αρχή για την καταβολή του συνόλου των αποδοχών όλων των δημοσίων υπαλλήλων.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Πέμπτη, 9 Iουλίου 2009
Από 2 έγιναν 5 τα χρόνια των αναδρομικών διεκδικήσεων από το ελληνικό Δημόσιο
Του ΑΝΤΩΝΗ ΡΟΥΠΑΚΙΩΤΗ
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με την απόφασή του της 25-6-2009 (υπόθεση Ζουμπουλίδη- Ελλάδας) έκρινε, ότι η διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 90 Ν. 2362/1995 περί δημοσίου λογιστικού, η οποία προβλέπει διετή παραγραφή για τις απαιτήσεις των δημοσίων υπαλλήλων, που αφορούν σε αποδοχές ή άλλες κάθε φύσης απολαβές αυτών ή αποζημιώσεις, κατά του ελληνικού Δημοσίου, προσκρούει στο Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, πρέπει δε να ισχύει η πενταετής παραγραφή, όπως, εξάλλου, προβλέπεται και για τις απαιτήσεις του ελληνικού Δημοσίου κατά τρίτων (άρθρο 86 Ν. 2362/95).
Ομολογουμένως πρόκειται για απόφαση σταθμό σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις δημοσίων υπαλλήλων, παρ' ότι πολλές είναι οι αποφάσεις, που έχει εκδώσει για άλλα θέματα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε βάρος της Ελλάδας.
Έτσι με την απόφαση αυτή διασφαλίζεται η δυνατότητα στους Έλληνες και στις Ελληνίδες δημοσίους υπαλλήλους να διεκδικήσουν αναδρομικώς από το ελληνικό δημόσιο απαιτήσεις για μια πενταετία.
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, πέραν του ότι αναδεικνύει την ευκαιριακή και οικονομίστικη αντίληψη, με την οποία ασκείται το νομοθετικό έργο στην πατρίδα μας, αποτελεί ταυτόχρονα ηχηρή απάντηση στη δυσκαμψία και ατολμία - μόνο;- των ελληνικών δικαστηρίων, ιδίως του Αρείου Πάγου, να εφαρμόσουν δικαιικές αρχές, οι οποίες στηρίζονται στο Σύνταγμα αλλά και σε διεθνείς κανόνες, όπως την ΕΣΔΑ και το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο, που υπερισχύουν της ελληνικής νομοθεσίας.
Αρκεί μάλιστα να υπενθυμίσουμε, ότι μόλις πρόσφατα το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (ΑΕΔ) με την 9/2009 απόφασή του έκρινε με ψήφους 7 έναντι 6, σε όμοια όπως η παραπάνω υπόθεση υπάλληλου του Δημόσιου Ψυχιατρείου - ΝΠΔΔ, ότι δικαιούταν να διεκδικήσει απαιτήσεις κατ' αυτού μόνο για μία διετία, με την ερμηνευτική σκέψη, ότι το Ν.Δ. 496/74, που ισχύει για τους υπαλλήλους των ΝΠΔΔ, δεν προσκρούει στο Σύνταγμα ή στο Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ.
Και ενώ έτσι αποφασίζουν τα ελληνικά δικαστήρια, προκειμένου για απαιτήσεις των δημοσίων υπαλλήλων και των υπαλλήλων ΝΠΔΔ, το ειδικό δικαστήριο του άρθρου 99 Συντάγματος (Μισθοδικείο), το οποίο δεν αποτελείται βέβαια αμιγώς από δικαστές, έχει κρίνει ότι οι απαιτήσεις δικαστικών κατά του ελληνικού Δημοσίου παραγράφονται μετά το πέρας πενταετίας.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στις 25-6-2009 καλύπτει τους δημοσίους υπαλλήλους, όχι όμως και τους υπαλλήλους ΝΠΔΔ, λόγω της παραπάνω απόφασης του ΑΕΔ, πλην, όμως, είναι προφανές, ότι η δυσαρμονία αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί με νέα απόφαση του ΑΕΔ, που θα εκδοθεί για όμοια υπόθεση.
Πέραν αυτού, επιβάλλεται, χωρίς καθυστέρηση, η τροποποίηση των σχετικών διατάξεων του Ν. 2362/1995 και ν.δ. 496/74, σε εναρμόνιση προς την απόφαση της 25-6-2009 του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ώστε τόσο οι δημόσιοι υπάλληλοι όσο και οι υπάλληλοι ΝΠΔΔ να διεκδικούν απαιτήσεις πενταετούς χρονικής διάρκειας.
Τέλος, η παραπάνω απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου αποτελεί συνέχεια της από 22-5-2008 απόφασης του ιδίου δικαστηρίου, με την οποία κρίθηκε, ότι είναι αντίθεση προς το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ διάταξη νόμου, με βάση την οποία επιδικάστηκαν σε υπάλληλο ΝΠΔΔ τόκοι υπερημερίας κατά πολύ κατώτεροι από όσους προβλεπόταν για απαιτήσεις σε συναλλαγές ιδιωτών (υπόθεση Μεϊδάνης κατά Ελλάδας).
ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΩΝ-ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΜΟΝΙΜΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΟΥΣ ΟΤΑ
Η κυβέρνηση της Ν.Δ μετά το πάγωμα των αποδοχών των εργαζομένων, ανακοίνωσε στην Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ότι δεν δικαιούται να διαπραγματευτεί οικονομικά αιτήματα και να υπογράψει, όπως γίνονταν κάθε χρόνο, Σ.Σ.Ε.
Δηλαδή καταργεί το δικαίωμα της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Η Α.Σ.Κ.-Ο.Τ.Α. εκτιμώντας ότι η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην περαιτέρω εφαρμογή αντεργατικών μέτρων, που θα έχουν σχέση:
1.Με την περικοπή αποδοχών και την εφαρμογή νέου μισθολογίου για τους νεοπροσλαμβανόμενους εργαζόμενους με χαμηλότερες αποδοχές.
2.Με την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης όλων των εργαζομένων στο δημόσιο και την κατάργηση των ευνοϊκών συνταξιοδοτικών διακρίσεων των γυναικών.
3.Την κατάργηση παροχών του ταμείου υγείας, τη μείωση των επικουρικών συντάξεων και των παροχών του ταμείου πρόνοιας (εφάπαξ) και
4.Την συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων τομέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την περαιτέρω άλωση των εργασιακών σχέσεων με τη συνέχιση των προσλήψεων μέσω stage, την έγκριση 10.000 θέσεων με δελτίο παροχής υπηρεσιών για το 2009 και 20.000 θέσεων συμβασιούχων για μια τριετία, μέσω του προγράμματος του Ο.Α.Ε.Δ.
Αν πραγματοποιηθούν αυτές οι προσλήψεις θα μιλάμε για οικονομική κατάρρευση της Τ.Α. και των ασφαλιστικών ταμείων των εργαζομένων.
Η Α.Σ.Κ.-Ο.Τ.Α. στη προχθεσινή συνεδρίαση του Γενικού Συμβουλίου της Π.Ο.Ε-Ο.Τ.Α πρότεινε την κινητοποίηση του κλάδου για να μην περάσουν τα παραπάνω μέτρα. Ιδιαίτερα για τις προσλήψεις νέων συμβασιούχων πρότεινε:
Ψ ΝΑ ΜΗΝ ΕΠΙΤΡΕΨΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΟΥ
Ψ Την προκήρυξη ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ 30.000 νέων θέσεων μόνιμου προσωπικού, με επιδότησή τους απ' την κυβέρνηση, για την κάλυψη όλων των οργανικών θέσεων των Ο.Τ.Α. και ιδιαίτερα των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας.
Η αποτροπή της πρόσληψης των 20.000 συμβασιούχων δεν γίνεται με μια απλή καταδίκη και ενημέρωση των εργαζομένων, όπως αποφάσισαν οι Π.Α.Σ.Κ.Ε.-Δ.Α.Κ.Ε. στο Γενικό Συμβούλιο, ούτε με την προκήρυξη μιας 24ωρης απεργίας στο τέλος Ιούνη και μετά καλό καλοκαίρι όπως πρότεινε η Δ.Α.Σ. (ΚΚΕ).
Οι 20.000 προσλήψεις θα γίνουν το αμέσως επόμενο διάστημα και πρέπει να αποτραπούν με οποιονδήποτε τρόπο. Μετά το καλοκαίρι θα είναι αργά, γιατί πλέον στην Τ.Α η πλειοψηφία των εργαζομένων θα είναι συμβασιούχοι και εργαζόμενοι των Δημοτικών Επιχειρήσεων. Τα ταμεία σε τρία χρόνια δεν θα μπορούν να δίνουν το εφάπαξ και την επικουρική σύνταξη και κάθε κινητοποίηση για την αποτροπή της ιδιωτικοποίησης της καθαριότητας, την επιστροφή της ανακύκλωσης στους Ο.Τ.Α. και την υπογραφή Σ.Σ.Ε θα πολύ είναι δύσκολη.
Συνάδελφοι-σσες ό,τι δεν κάνει η πλειοψηφία (Π.Α.Σ.Κ.Ε.) στην Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α πρέπει να κάνετε εσείς στα σωματεία. Ματαιώστε κάθε πρόσληψη νέου συμβασιούχου. Αγωνισθείτε για προκήρυξη θέσεων μόνιμου προσωπικού.
Επικοινωνία: www.askota.gr, info@askota.gr, xarisisg@otenet.gr, gharisis@poeota.gr
Ο στρατηγικός ρόλος των τραπεζών στην απορρύθμιση των συλλογικών συμβάσεων
του ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΖΗ*
Οι αρνητικές επιπτώσεις του ρόλου των τραπεζών στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα δεν περιορίζονται στα φαινόμενα ασφυξίας που έχουν επιβάλει σε μία μεγάλη κατηγορία των νοικοκυριών και των δυσμενών όρων δανεισμού που θέτουν μετά από την κρατική εγγυοδοσία των 28 δισ. και μια μακρά περίοδο αποκόμισης υψηλών υπερκερδών. Την τελευταία τετραετία έχουν ακολουθήσει μέσω της Ένωσής τους, με συστηματικό τρόπο, υπό την ανοχή, αν όχι με την ενθάρρυνση, της κυβέρνησης, μια στρατηγική αμφισβήτησης της κλαδικής συλλογικής διαπραγμάτευσης με την ΟΤΟΕ.
Η Ενωση Ελληνικών Τραπεζών αρνείται και πάλι να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για την υπογραφή κλαδικής συλλογικής σύμβασης ωθώντας τα μέλη της στις αποκεντρωμένες, ανά τράπεζα, επιχειρησιακές συμβάσεις. Επικαλούμενη το καταστατικό της που δεν αναφέρεται σε εργοδοτική οργάνωση,αλλά σε ένωση προώθησης των συμφερόντων των μελών της παραγνωρίζει σκόπιμα ότι μια τέτοια επιδίωξη δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητη των ελάχιστων όρων απασχόλησης και εργασίας του προσωπικού τους, ενώ,την ίδια στιγμή που είναι και μέλος διεθνών εργοδοτικών οργανώσεων του κλάδου, ανατρέπει μια μακρά παράδοση πολλών δεκαετιών υπογραφής συλλογικών συμβάσεων με την ΟΤΟΕ, πολλές από τις οποίες είχαν καινοτόμο και πρωτοποριακό ρόλο στο σύστημα των συλλογικών εργασιακών σχέσεων στην Ελλάδα.
Η στάση αυτή της ΕΕΤ δημιουργεί ένα σοβαρό προηγούμενο για το μέλλον του συστήματος των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Συνιστά τον πολιορκητικό κριό για την αποδιάρθρωση και αποδόμηση της έννοιας των κλαδικών συμβάσεων και της απορρέουσας πολιτικής τους για στοιχειώδη εργασιακή, κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη ανάμεσα στους εργαζόμενους του ίδιου κλάδου. Ενισχύει την αποδοχή, ως κυρίαρχης αρχής, της ανταγωνιστικότητας της επιχείρησης στη συνείδηση των εργαζομένων, ώστε να υιοθετούν τον άκρατο ανταγωνισμό των επιχειρήσεων μέχρι την εξαφάνιση του ανταγωνιστή και την εύλογη απώλεια θέσεων εργασίας που θα προκύψει για τους συναδέλφους τους από το κλείσιμο των άλλων επιχειρήσεων.
Η στρατηγική της αποκέντρωσης των διαπραγματεύσεων σε επιχειρησιακό ή και τοπικό επίπεδο που ήδη επιχειρείται προ πολλού στην Ευρώπη με τη συνακόλουθη αποδυνάμωση των κεντρικών, συνήθως κλαδικών διαπραγματεύσεων και του ρόλου των κλαδικών συνδικάτων, φαίνεται να υλοποείται στην ελληνική πραγματικότητα με την επιμονή που επιδεικνύεται από την πλευρά των τραπεζών. Επισημαίνεται, βέβαια, ότι οι πολιτικές αυτές εντάσσονται στη σφαίρα των ευέλικτων πρακτικών διαμόρφωσης των αμοιβών εκτός των δεσμευτικών όρων που διαμορφώνονται από τις υπερκείμενες και γενικότερου περιεχομένου συλλογικές ρυθμίσεις. Στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου κυριαρχούν οι κλαδικές συμβάσεις και σπανίζουν οι διακλαδικές, που συναντάμε στην Ελλάδα με τη σύμβαση που υπογράφει η ΓΣΕΕ, οι πολιτικές αυτές εκδηλώνονται με πολλούς τρόπους κατά την τελευταία 20ετία μεταξύ των οποίων είναι:
- Η διατήρηση των όρων της κλαδικής διαπραγμάτευσης σε χαμηλά επίπεδα για να μεταφέρεται το κύριο βάρος στις αποκεντρωμένες διαπραγματεύσεις.
- Η εισαγωγή ειδικής ρήτρας στις κλαδικές συμβάσεις ώστε να είναι δυνατή η νόμιμη διάβρωση του περιεχομένου τους με ειδικότερες επιχειρησιακές ή τοπικές συμβάσεις.
- Η αποχώρηση επιχειρήσεων από τις κλαδικές εργοδοτικές ενώσεις ώστε να μην δεσμεύονται από το περιεχόμενο των κλαδικών συμβάσεων.
- Η δημιουργία «διασπαστικών» κλαδικών εργοδοτικών οργανώσεων για να διαπραγματεύονται με νέους όρους το εργασιακό καθεστώς και τις αμοιβές του προσωπικού τους.
Οι πρακτικές αυτές δεν αφήνουν αδιάφορες τις εγχώριες ενώσεις του κεφαλαίου που από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας κάνουν δειλές αναφορές στην ανάγκη, υπό προϋποθέσεις, διάβρωσης της «συγκεντρωτικής» για τα ελληνικά δεδομένα σύμβασης για τον γενικό κατώτατο μισθό ώστε να μην ισχύει σε περιοχές με υψηλή ανεργία, σε φθίνοντες κλάδους και σε νέους εργαζόμενους. Από την άλλη, οι τράπεζες βάλλουν συστηματικά κατά της συγκεντρωτικής, γι' αυτές, κλαδικής σύμβασης και η επιβουλή αυτή αποτελεί την πρώτη έντονη σχετική προσπάθεια που καταγράφεται στον ελληνικό χώρο.
Στο παρελθόν υπήρξαν νομοθετικές παρεμβάσεις (Ν.2639/9
που άνοιξαν για πρώτη φορά την πόρτα της απορρύθμισης των κλαδικών συμβάσεων παρέχοντας τη δυνατότητα στους εργοδότες σε περιοχές με υψηλή ανεργία να καταβάλουν μισθούς χαμηλότερους από τους ισχύοντες στον κλάδο, μέχρι του επιπέδου του γενικού κατώτατου μισθού. Οι ρυθμίσεις αυτές μπορούσαν να εφαρμοσθούν στο πλαίσιο των Τοπικών Συμφώνων Απασχόλησης, με επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις και με ατομικές συμβάσεις εργασίας για την περίοδο 1998-2001.
Το νομοθετικό αυτό προηγούμενο και οι σύγχρονες απόπειρες αλλαγής του τρόπου διαμόρφωσης των αμοιβών με την πρωτοβουλία του τραπεζικού κεφαλαίου, που αναπαράγουν αντίστοιχες διεθνείς εμπειρίες, δυναμιτίζουν τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τη συνάρθρωση των διαφορετικών επιπέδων και ειδών των συλλογικών συμβάσεων. Επιπλέον, η ευέλικτη αυτή εξέλιξη του συστήματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης με άξονα την αποκέντρωση ενισχύει συμβολικά και πρακτικά τις πολιτικές εξατομίκευσης των εργασιακών σχέσεων και ειδικότερα των αμοιβών (σύνδεση με την απόδοση) αποσυλλογικοποιώντας την εργασία και μεταφέροντας τον ανταγωνισμό και την αλληλεξόντωση των επιχειρήσεων στους κόλπους των ίδιων των εργαζομένων.
* Ο Γ. Κουζής διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Τα stage σκοτώνουν τα Ταμεία
Σε μεγάλο θύμα της οικονομικής κρίσης και μάλιστα με πολλαπλούς τρόπους αναδεικνύονται τα ασφαλιστικά Ταμεία, τα οποία κινδυνεύουν μάλιστα να περιπέσουν σε καθεστώς μόνιμης και αυξανόμενης αδυναμίας να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Η οικονομική κρίση βρίσκει τα Ταμεία αδυνατισμένα από την υποχρεωτική έκθεσή τους στα δομημένα ομόλογα. Από την ίδια διαδικασία δηλαδή η οποία ήταν στον πυρήνα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, με την επιβαρυντική διαφορά, στην ελληνική περίπτωση, να έχει συνωμοτήσει η ίδια η κυβέρνηση με τις διοικήσεις των Ταμείων και διάφορους τραπεζίτες για να φάνε τα αποθεματικά των ασφαλιστικών οργανισμών. Τώρα στη χρόνια υποχρηματοδότηση των Ταμείων από την κυβέρνηση προστίθεται το γεγονός ότι πλέον ο ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στο Δημόσιο δουλεύει με καθεστώς σύμβασης ή stage, με αποτέλεσμα ακόμα μεγαλύτερη "αιμορραγία" για τα Ταμεία. Πρόκειται στην πραγματικότητα για τη μεταφορά και στο Δημόσιο πλέον του μεγάλου προβλήματος της εργασίας με μπλοκάκι, η οποία έχει ήδη τσακίσει ασφαλιστικά και εργασιακά δικαιώματα στον ιδιωτικό τομέα. Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την κρίση τονώνοντας την απασχόληση και κατά συνέπεια την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, αφού η ίδια τοποθετεί χαμηλά τον πήχυ για τον ιδιωτικό τομέα, τον οποίο κανονικά θα έπρεπε να παρασύρει προς τα πάνω. Και πώς να κάνει διαφορετικά όταν εξακολουθεί αυτοκτονικά να κινείται στο πλαίσιο της εδώ και τώρα συμμόρφωσης με τους ονομαστικούς δείκτες του Συμφώνου Σταθερότητας και ταυτόχρονα δεν θέλει ή δεν μπορεί να συλλέξει φόρους. Φυσικά χρήμα κυκλοφορεί, αλλά είναι μαύρο.
Εργολαβίες και Δημόσιο: Πλαίσιο αρχών και σενάρια αποβολής τους
Του ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΖΗ*
Η παρουσία των εργολαβιών στο Δημόσιο εντείνεται κατά την τελευταία δεκαετία υποτασσόμενη σε λογικές ιδιωτικοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών και των εσωτερικών τους λειτουργιών, αναζήτησης όρων μείωσης του λειτουργικού τους κόστους, αλλά και εξυπηρετώντας συχνά ένα ευρύτατο πλαίσιο διαπλοκής συμφερόντων που επιβουλεύεται την έννοια του δημόσιου συμφέροντος.
Η τάση «εργολαβοποίησης» του Δημοσίου αποτελεί μια έμμεση και υποκατάστατη μορφή ιδιωτικοποίησης εκεί όπου ο δημόσιος τομέας διατηρεί την παρουσία του, εκχωρώντας, ωστόσο, εσωτερικές λειτουργίες του σε ιδιώτες. Οι πρακτικές αυτές ξεκινούν από τον καθαρισμό και τη φύλαξη κτιρίων και επεκτείνονται και σε άλλες λειτουργίες, όπως η συντήρηση, η υποστήριξη προγραμμάτων κ.λπ. Επίσης συνδυάζονται συχνότατα με παραβιάσεις της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας απέναντι σε ένα ιδιαίτερα ευάλωτο εργατικό δυναμικό, κυρίως αλλοδαπό, στον χώρο του καθαρισμού κτιρίων.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου των εργολαβιών στο Δημόσιο εξαρτάται, κατ' αρχήν, από την ύπαρξη ισχυρής πολιτικής βούλησης ανατροπής της ισχύουσας τάσης και πρακτικής που ωθεί στη γενίκευση και στην περαιτέρω επέκτασή του, αλλά και τη δημιουργία του αναγκαίου εναλλακτικού θεσμικού πλαισίου. Αυτό, βεβαίως, δεν στερεί τη δυνατότητα σε χώρους όπου αναπτύσσονται κινήματα κατά των εργολάβων (π.χ. ΑΠΘ, ΗΣΑΠ) να υπάρξουν και επί μέρους λύσεις που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο.
Ειδικότερα στο πεδίο των υπηρεσιών καθαρισμού και φύλαξης στον δημόσιο τομέα μπορούν να υπάρξουν αλλαγές στο πλαίσιο των ακόλουθων αρχών, η υλοποίηση των οποίων είναι ιδιαίτερα σύνθετη και απαιτεί την υιοθέτηση διαφορετικών εναλλακτικών σεναρίων. Οι αρχές αυτές και τα συνακόλουθα σενάρια έχουν ως εξής:
α) Η κατάργηση των εργολαβιών στο Δημόσιο υλοποιείται:
α1) Με την άμεση έκπτωση των εργολάβων για τους οποίους υπάρχουν επιβεβαιωμένες καταγγελίες για καταστρατήγηση της νομοθεσίας, σύμφωνα, άλλωστε, με τις ισχύουσες υπουργικές εγκυκλίους αλλά και των όρων των εργολαβικών συμβάσεων που συνήθως δεν τηρούνται.
α2) Με τη μη προσφυγή σε νέες συμβάσεις εργολαβίας μετά από τη λήξη τους στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν καταγγελίες σε βάρος των εργολάβων, προκειμένου να μην εγερθούν αξιώσεις κατά του Δημοσίου λόγω της πρόωρης λύσης των συμβάσεων.
β) Η απασχόληση με καθεστώς δημοσίου τομέα, που συνεπάγεται καθεστώς πρόσληψης Δημοσίου μέσω ΑΣΕΠ, υλοποιείται:
β1) Με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου στο πλαίσιο του εργασιακού καθεστώτος που ισχύει για τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
β2) Με καθεστώς δημοσίου δικαίου (δημοσίου υπαλλήλου) στο πλαίσιο του ενιαίου εργασιακού καθεστώτος στο Δημόσιο που προτάσσει η ΑΔΕΔΥ.
γ) Η διατήρηση της απασχόλησης για τους εργαζόμενους στις εργολαβίες που παρέχουν υπηρεσίες στον δημόσιο τομέα υλοποιείται με τους πλέον σύνθετους όρους και εξαρτάται:
γ1) Από το εργασιακό καθεστώς που θα επιλεγεί ανάμεσα στα δύο προηγούμενα σενάρια (καθεστώς αορίστου χρόνου ή δημοσίου υπαλλήλου).
γ2) Από την ιθαγένεια του απασχολούμενου δυναμικού. Ειδικότερα οι Έλληνες εργαζόμενοι συμμετέχουν στον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ σε οποιοδήποτε από τα προηγούμενα σενάρια. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για τους αλλοδαπούς κοινοτικής προέλευσης είτε χωρίς προϋποθέσεις είτε με τη διατήρησή τους (π.χ. πιστοποιητικό ελληνομάθειας). Όσο για τους μη κοινοτικούς, από τη στιγμή που δεν απαγορεύεται, αν και δεν ενθαρρύνεται, η απασχόλησή τους στο Δημόσιο, είναι δυνατόν να προσληφθούν μόνο με συμβάσεις αορίστου χρόνου και υπό την προϋπόθεση ότι αλλάζει ο νόμος για τη συμμετοχή στον ΑΣΕΠ αίροντας τις διακρίσεις σε βάρος τους. Η εκδοχή αυτή υπηρετεί την αρχή της αλληλεγγύης και για τους εργαζόμενους των τρίτων χωρών που πλειοψηφούν στις εργολαβίες καθαρισμού. Εντούτοις αδυνατεί να επιβάλει την ομογενοποίηση της απασχόλησης στο Δημόσιο με καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου, αφού αυτό δεν είναι δυνατόν για τους μη κοινοτικούς.
γ3) Από το σύστημα μοριοδότησης για όσους θα συμμετάσχουν σε ένα ανοικτό διαγωνισμό ώστε να μην προκύψουν νέες άδικες ρυθμίσεις. Στο σύστημα μπορούν να υπαχθούν όσοι έχουν προϋπηρεσία στο συγκεκριμένο έργο (π.χ. ΗΣΑΠ), όσοι εργάζονται σε άλλο έργο του Δημοσίου, οι εργαζόμενοι στον κλάδο γενικότερα και οι απολυμένοι από εταιρείες που είχαν αναλάβει έργο στο Δημόσιο.
δ) Τέλος, κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη μεταβατικών διατάξεων μέχρι την οριστική λύση του προβλήματος και προκειμένου να μην παραμείνουν ακάλυπτες οι λειτουργίες του Δημοσίου κατά το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, που δεν πρέπει να υπερβαίνει συνολικά τη διετία. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο διαφαίνονται δύο εναλλακτικά σενάρια. Πρώτον, ο αρμόδιος δημόσιος φορέας θα πρέπει να προσλάβει απευθείας το προσωπικό των εργολαβικών εταιρειών με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η εκδοχή αυτή αποβάλλει μεν αμέσως τους εργολάβους, διατηρεί όμως προσωρινά την ευέλικτη απασχόληση στο Δημόσιο, ενώ δεν παρέχει τη δυνατότητα άμεσης πρόσληψης των μη κοινοτικών που εργάζονται στους εργολάβους μέχρι τη νομοθετική ρύθμιση του προβλήματος και την έναρξη της εφαρμογής της. Δεύτερον, προκειμένου να εξασφαλισθεί άμεσα η διατήρηση της απασχόλησης των μη κοινοτικών, στο πλαίσιο της προς αυτούς αλληλεγγύης, δυστυχώς ως μόνη λύση παρουσιάζεται η διατήρηση των εργολάβων υπό τον απαράβατο όρο του σεβασμού της νομοθεσίας για τη σύντομη αυτή περίοδο, ως αναγκαίο κακό.
Πρέπει, επομένως, να γίνει κατανοητό ότι η έξωση των εργολάβων από το Δημόσιο, εκτός από τις εύλογες αντιστάσεις που θα συναντήσει για την παραμονή τους, απαιτεί και τις αναγκαίες συγκλίσεις ως προς τους όρους που θα υλοποιηθεί και τις αρχές που θα κληθεί να υπηρετήσει.
* Ο Γ. Κουζής διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Υπόθεση Κούνεβα:Νέες αποκαλύψεις για τις διασυνδέσεις της ΟΙΚΟΜΕΤ
Του ΜΑΡΙΟΥ ΔΙΟΝΕΛΛΗ*
Ένα στοιχείο με ιδιαίτερη σημασία για το ζήτημα των εργολαβιών καθαρισμού φέρνει σήμερα στο φως η "Αυγή" και ενώ συμπληρώνονται 6 μήνες από τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Η συμμετοχή ενός πρωτοκλασάτου στελέχους της ΟΙΚΟΜΕΤ στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ δίνει άλλο νόημα στην υπόθεση της «χαλαρής» στάσης της ΓΣΕΕ έναντι των εργολάβων. Το όνομα της Αθανασίας (Νάνσυ) Γισδάκη λέει πολλά στις καθαρίστριες τις ΟΙΚΟΜΕΤ, εκεί που παίχτηκε σε μικρογραφία ολόκληρο το έργο της ελαστικής ανασφάλιστης εργασίας στην Ελλάδα. Ένας ιδιοκτήτης, πρώην συνδικαλιστής μάλιστα, υποχρεώνει τις καθαρίστριες με την πρόσληψή τους να υπογράφουν λευκά χαρτιά και για την παραίτησή τους. Και μια προσωπάρχης - διευθύντρια που παίζει τον ρόλο του δεξιού χεριού, που υποκινεί τη σύσταση εργοδοτικού σωματείου και έχει ως αποστολή να καταπνίγει κάθε αντίδραση που τυχόν εκδηλωθεί. Όταν όμως το όνομα της διευθύντριας βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, τότε το έργο αποκτά άλλη τροπή και από εργασιακό δράμα μετατρέπεται σε συνδικαλιστικό και πολιτικό θρίλερ. Η κυρία Γισδάκη Αθανασία του Κωνσταντίνου συμμετείχε με το ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ στις εκλογές του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου του Πειραιά, που πραγματοποιήθηκαν στις 11 και 12 Φεβρουαρίου 2007. Οι εργοδότες εκπροσωπούν τους εργαζόμενους... Το εργοδοτικό Σωματείο της ΟΙΚΟΜΕΤ δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στο Εργατικό Κέντρο Πειραιά, ιδιαιτέρως εφόσον εκκρεμούσαν σωρεία καταγγελιών εις βάρος της εταιρείας. Η λύση βρέθηκε μέσω της δημιουργίας του «Σωματείου Επιμελητών Κτιρίων Πειραιά», το οποίο έδωσε την κάλυψή του για να συμμετάσχει η κυρία Γισδάκη εκ μέρους της ΟΙΚΟΜΕΤ στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ (φωτ). Η κυρία Γισδάκη δεν εξελέγη. Ωστόσο, συγκέντρωσε αρκετές ψήφους ώστε να καταλάβει τη δεύτερη αναπληρωματική θέση για τη Γενική Συνέλευση της ΓΣΕΕ. Μετά τον πρόσφατο αιφνίδιο θάνατο του προέδρου του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, κατέλαβε την πρώτη αναπληρωματική θέση και βρίσκεται μόλις ένα βήμα από την ανάδειξή της σε εκπρόσωπο των εργαζομένων όλου του Πειραιά στη ΓΣΕΕ. Η στάση της ΓΣΕΕ στα μεγάλα προβλήματα των καθαριστριών χαρακτηρίζεται από τις ίδιες τις καθαρίστριες ως αδιάφορη, ενίοτε και υπονομευτική για τον αγώνα που δίνουν, ιδιαίτερα μετά την επίθεση στην Κούνεβα. Η στάση αυτή πολλές φορές έλαβε και προσωπικά χαρακτηριστικά για τον πρόεδρο της Συνομοσπονδίας Γιάννη Παναγόπουλο, με τον οποίο οι καθαρίστριες της ΠΕΚΟΠ πολλές φορές ήρθαν σε αντιπαράθεση κατηγορώντας τον για ενδοτική στάση στο θέμα της ΟΙΚΟΜΕΤ και του εργολάβου Οικονομάκη. Η συμμετοχή της διευθύντριας του Οικονομάκη στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, συμμετοχή την οποία ασφαλώς γνώριζε ο κ. Παναγόπουλος ως επικεφαλής της συνδικαλιστικής παράταξης του ΠΑΣΟΚ, βάζει έναν επιπλέον παράγοντα που ενδεχομένως εξηγεί τη μέχρι σήμερα στάση της ηγεσίας της ΓΣΕΕ. Ο ίδιος ο Οικονομάκης εξάλλου δεν έκρυψε ποτέ τη συμμετοχή του στην ΠΑΣΚΕ δηλώνοντας υπερήφανος για τη συνδικαλιστική του δράση πριν εξελιχθεί σε μεγαλοεργολάβο - ιδιοκτήτη εταιρειών καθαρισμού και security. Δεν άλλαξε τίποτα Σήμερα η ΟΙΚΟΜΕΤ συνεχίζει να καθαρίζει τους σταθμούς και τους συρμούς του ΗΣΑΠ. Σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, παρά τη σωρεία καταγγελιών εις βάρος της και παρά τη συμπλήρωση έξι μηνών από την επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα. Η Βλασία Παπαθανάση, πρόεδρος της ΠΕΚΟΠ δηλώνει πως δεν την εκπλήσσει η συνέχιση του καθεστώτος αυτού. «Κάναμε πορεία για την Κωνσταντίνα και η ΓΣΕΕ δεν έβγαλε την παραμικρή ανακοίνωση. Μας είπαν σωματείο σφραγίδα. Η αποκάλυψη της συμμετοχής της Γισδάκη στο ψηφοδέλτιο της ΠΑΣΚΕ, δείχνει πως είχαμε δίκιο που φωνάζαμε τόσο καιρό...». Για τον ρόλο τής «εν αναμονή» εκπροσώπου των εργαζομένων του Πειραιά μιλά η Μαρίνα Κοντάκη, εργαζόμενη έως και σήμερα στην ΟΙΚΟΜΕΤ. «Θα είναι τρελό να φτάσει κάποτε να μας εκπροσωπεί η κυρία Γισδάκη στη ΓΣΕΕ. Ήταν εκείνη με την οποία η Κωνσταντίνα είχε συγκρουστεί αμέτρητες φορές διεκδικώντας τα δικαιώματά μας. Θα αποτελεί προσβολή για την ίδια την Κούνεβα και για όλους μας...».
Να μην πληρώσουν oι εργαζόμενοι την κρίση
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ
«ΝΑ ΜΗΝ ΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ»
Μετά από μια μακρά περίοδο γενικευμένων νεοφιλελεύθερων πολιτικών στο
ευρωπαϊκό πεδίο, η Ελλάδα είναι μια χώρα με ελλειμματικό κοινωνικό
κράτος, με συστηματικές παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας ενώ μια
σειρά αντεργατικών νόμων ή και νομοθετικών κενών αφήνει απροστάτευτη
την εργασία. Έτσι λοιπόν η επερχόμενη οικονομική κρίση όχι μόνο
βρίσκει τους εργαζόμενους σε δύσκολη θέση αλλά αποτελεί και την αφορμή
για την επιδείνωσή της. Όλη την προηγούμενη περίοδο ενώ οι
επιχειρήσεις είδαν τα κέρδη τους να εκτινάσσονται, και παρά τις
εκάστοτε κυβερνητικές υποσχέσεις για γενική ευημερία, οι κοινωνικές
ανισότητες διευρύνθηκαν επικίνδυνα. Σαν αυτό να μην συνέβη, οι
κυρίαρχοι οικονομικοί κύκλοι καλούν τους εργαζόμενους να πληρώσουν το
λογαριασμό της πολιτικής τους ...;
Οι εργαζόμενοι όμως είναι οι μόνοι που δεν φταίνε.
Τα αποτελέσματα των πολιτικών των προηγούμενων χρόνων φαίνονται από
τους αριθμούς με τρόπο που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
" 360.000 άνεργοι για το 2008 οι περισσότεροι από αυτούς μακροχρόνιοι
" 350.000 προσωρινά απασχολούμενοι
" 270.000 εργαζόμενοι με μερική απασχόληση
" 30.000 εργαζόμενοι με καθεστώς δανεισμού
" 70000 εργαζόμενοι με καθεστώς εργολαβίας
" 30.000 εργαζόμενοι σε stage
" 270.000 μισθωτοί εργαζόμενοι με μπλοκάκι
" 600.000 ανασφάλιστοι εργαζόμενοι.
Την ίδια στιγμή:
" Οι πραγματικές αμοιβές βρίσκονται στα επίπεδα του 1984.
" Το 25% των εργαζομένων λαμβάνει αμοιβές μέχρι 750 ευρώ.
" Το 14% των μισθωτών ανήκει στην κατηγορία των νεόπτωχων.
" Το 21% του πληθυσμού βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας (πρώτη θέση στην ΕΕ15)
" 400.000 μισθωτοί καταφεύγουν σε δεύτερη εργασία ενώ η πλειοψηφία τους καλύπτει βασικές ανάγκες μέσω του δανεισμού με επαχθείς κατά κανόνα όρους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι εργοδότες επιβάλλουν είτε την μετατροπή
της πλήρους απασχόλησης σε μειωμένο ωράριο είτε την εκ περιτροπής
τετραήμερη και τριήμερη εργασία αξιοποιώντας αντεργατικές ρυθμίσεις
του 1990 και του 1998. Και όλα αυτά με την επίκληση «οικονομικού
περιορισμού της δραστηριότητας της επιχείρησης» στην οποία προσφεύγουν
ακόμη και αν πρόκειται για μικρή μείωση των κερδών τους μετά από μια
περίοδο μεγάλης κερδοφορίας.
Επιβάλλεται λοιπόν η λήψη μέτρων που θα βάζουν φραγμούς στη
γενικευμένη εργασιακή ανασφάλεια και φτώχεια:
" Αυστηρός έλεγχος των απολύσεων (αιτιολόγηση απολύσεων, επέκταση της προστασίας για τις ομαδικές απολύσεις για τις επιχειρήσεις κάτω των 20 εργαζόμενων).
" Καθιέρωση θεσμών εργατικού και κοινωνικού διαχειριστικού ελέγχου στις επιχειρήσεις που επικαλούνται οικονομικά προβλήματα για την επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων.
" Κατάργηση των ρυθμίσεων που επιβάλλουν βλαπτικούς όρους στους εργαζόμενους.
" Αναγνώριση και ενίσχυση των δικαιωμάτων των πιο ευάλωτων τμημάτων της μισθωτής εργασίας και ανεξάρτητα από εθνικότητα. .
" Άμεση κατάργηση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης στο δημόσιο τομέα.
" Ενίσχυση των επιθεωρήσεων εργασίας με προσωπικό και αρμοδιότητες.
" Γενναία αύξηση του ύψους αλλά και επιμήκυνση καταβολής του επιδόματος ανεργίας.
" Επιβολή κοινωνικού φόρου στις επιχειρήσεις που προβαίνουν σε απολύσεις λόγω αναδιαρθρώσεων.
ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ
Αγγελίδης Μανώλης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Αρανίτου Βάλια, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Βακαλούλης Μιχάλης,Universite' Paris 8
Βάκη Φωτεινή,Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Βαρουφάκης Γιάννης,Πανεπιστήμο Αθηνών
Βασιλάκης Σπύρος,Οικονομικό Πανεπιστήμιο
Δεδουσόπουλος Απόστολος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δημητρίου Στέφανος,Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Δημουλάς Κώστας,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δικαίος Κώστας,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Δουράκης Γιώργος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Ζαχαράτος Γεράσιμος,Πανεπιστήμιο Πατρών
Θανοπούλου Ελένη, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Θεοδωρίδης Γιώργος,Ανοικτό Πανεπιστήμιο
Θεοτοκάς Γιάννης,Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Θεοτοκάς Νίκος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Kαζάκος Αρις,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Καλλινικάκη Θεανώ,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Καραμεσίνη Μαρία,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Καρδάσης Βασίλης,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Καρύδης Βασίλης,Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Kαυτανζόγλου Ιωάννα,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κεραμίδου Ιωάννα, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κοκκινάκης Γιάννης,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Κοταρίδης Νίκος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κουζέλης Γεράσιμος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κουζής Γιάννης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Κουντούρης Μάνος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Κουτεντάκης Φραγκίσκος,Πανεπιστήμιο Κρήτης
Κρέτσος Λευτέρης,Coventry University
Κωνσταντακόπουλος Σταύρος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Λαμπριανίδης Λόης,Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Λαπατσιώρας Σπύρος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Λελεδάκης Κανάκης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μαλούτας Θωμάς,Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Μαρούδας Λεωνίδας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Μαρωνίτη Νίκη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μαυρίδης Ηρακλής,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μηλιός Γιάννης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Μιχαηλίδης Παναγιώτης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Μιχαλάκης Ανδρέας,Πανεπιστήμιο Πατρών
Μιχαλοπούλου Καίτη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Μουδόπουλος Σταύρος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Μπάλιας Στάθης,Πανεπιστήμιο Πατρών
Μυλωνάκης Δημήτρης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Μωυσίδης Αντώνης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Νικολαΐδης Ευάγγελος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Οικονομάκης Γιώργος, Πανεπιστήμιο Πατρών
Πάκος Φάνης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πανταζής Απόστολος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παπαδημητρίου Δέσποινα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παντελίδου Μάρω, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Παπαδοπούλου Δέσποινα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Παπαθεοδώρου Χρίστος,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Πετμεζίδου Μαρία,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Πετράκη Γεωργία,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Πετραλιάς Νίκος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πολίτη Τζίνα,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Πουρνάρη Μαρία,Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Πρόκου Ελένη,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ρήγος Αλκης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ρομπόλης Σάββας,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Σακκάς Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Πατρών
Σερεμέτης Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Σκαμνάκης Χριστόφορος,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Σπουρδαλάκης Μιχάλης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σταθάκης Γιώργος, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Σταμάτης Κώστας,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Στασινοπούλου Ολγα,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Στυλιανού Αρις,Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Σωτηρέλης Γιώργος,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σωτηρόπουλος Δημήτρης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Τραυλός -Τζανετάτος Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Τριανταφυλλίδου Αννα,Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Τσακαλώτος Ευκλείδης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο
Τσοπόγλου Σταύρος,Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Φαράκλας Γιώργος, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Φουρτούνης Γιώργος,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Φωτίου Θεανώ,Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Χασάπης Δημήτρης,Πανεπιστήμιο Αθηνών
Χριστόπουλος Δημήτρης,Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ψημμένος Ιορδάνης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
ΥΠΟΓΡΑΨΕ ΚΙ ΕΣΥ !
Κρυφή ανεργία - επιδείνωση των εργασιακών σχέσεων
Κρυφή ανεργία και δραματικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις αποκαλύπτει η ετήσια έκθεση του διοικητή της Τράπεζας Ελλάδας (ΤτΕ), καθώς κοινωνικές ομάδες, όπως οι αυτοαπασχολούμενοι και οι αγρότες, δεν εμφανίζονται στους καταλόγους των επίσημων στατιστικών. Ο οικογενειακός χαρακτήρας των μικρών επιχειρήσεων απορροφά τους κραδασμούς της περιθωριοποίησης, αλλά οδηγεί σε επίπεδα χαμηλότερα από την επίσημη φτώχεια τα μέλη που την συνθέτουν, καθώς όλα μαζί τα μέλη της οικογενειακής επιχείρησης μοιράζονται πενιχρά εισοδήματα, εμμένοντας στην αυτοαπασχόληση και ...; υποαπασχόληση.
Η Τράπεζα επισημαίνει, ακόμα, το κενό και το γλίσχρο των επιδομάτων τόσο για τους ανέργους όσο και για εκείνους που μπαίνουν προσωρινά στο περιθώριο, με τη μέθοδο της διαθεσιμότητας. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις άλλες χώρες της ευρωζώνης και του «ήμερου» καπιταλισμού, όπου οι άνεργοι προστατεύονται για περισσότερο χρόνο και με υψηλότερες αποδοχές, στην Ελλάδα αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει ούτε μέριμνα ούτε προσανατολισμός.
Η κατάσταση, μάλιστα, αναμένεται να επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο το 2009, προειδοποιεί μέσα από τις σελίδες της επίσημης έκθεσης της ΤτΕ ο κ. Γιώργος Προβόπουλος, αφού «είναι πιθανό να ενταθεί το φαινόμενο της «αποθάρρυνσης», δηλαδή να αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων τα οποία αποφασίζουν, λόγω εξασθένησης της οικονομικής δραστηριότητας, να μην αναζητήσουν εργασία και επομένως αποσύρονται από το εργατικό δυναμικό». Είναι επίσης πιθανό να μειωθεί η εισροή μεταναστών και να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας οι μακροχρόνια άνεργοι μεγάλης ηλικίας.
Για τους λόγους αυτούς, επισημαίνει ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, δεν αναμένεται αύξηση του εργατικού δυναμικού το 2009, αλλά άνοδος της ανεργίας κατά 0,5% έως 0,8% και ελαστικοποίηση της απασχόλησης με περικοπές υπερωριών, αναγκαστικές διαθεσιμότητες προσωπικού, εκ περιτροπής εργασία, μετατροπή της πλήρους σε μερική απασχόληση και άλλους τρόπους μείωσης του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων που επιτρέπονται από την ελληνική εργατική νομοθεσία.
Ο κ. Προβόπουλος συναρτά των αριθμό των νέων ανέργων από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης τους επόμενους μήνες, αλλά και από τη μεταβολή του εργατικού δυναμικού. Αν, για παράδειγμα, η κρίση δεν είναι μεγάλης διάρκειας, οι επιχειρήσεις θα αντιδράσουν στη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας μέσω του περιορισμού των ωρών εργασίας.
Η απασχόληση το 2008, όπως αναφέρεται στην Έκθεση, αυξήθηκε κατά 1,1%, αλλά εφέτος εκτιμάται ότι θα καταγραφεί μικρή μείωση του αριθμού των απασχολουμένων. Σχετικά πιο σημαντική όμως θα είναι η μείωση του μέσου χρόνου εργασίας, τόσο επειδή σε ορισμένες επιχειρήσεις περικόπτονται οι υπερωρίες, όσο και επειδή μειώνεται το κανονικό ωράριο εργασίας. Προβλέπεται ότι η μείωση του αριθμού των απασχολούμενων μισθωτών θα είναι περίπου 1%. Για τους αυτοαπασχολούμενους η εξασθένηση της δραστηριότητας συνεπάγεται κατά κανόνα περιορισμό του χρόνου εργασίας, δηλαδή υποαπασχόληση και επομένως μείωση εισοδήματος, αλλά όχι ανεργία.
Πάντως, σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία της ΕΣΥΕ, εφέτος τον Ιανουάριο η συνολική απασχόληση μειώθηκε κατά 0,6% σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε στο 9,4%, από 8,9% το Δεκέμβριο και 8,0% τον Ιανουάριο του 2008. Στην παρούσα φάση ευπαθέστερες κατηγορίες εργαζομένων είναι κυρίως οι ανειδίκευτοι (πάνω από 10% στις κατασκευές και τον τουρισμό), όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, οι προσωρινά απασχολούμενοι και οι μετανάστες.
Σχετικά με την επικινδυνότητα των απολύσεων, αναφέρεται ότι υπό ιδιαίτερη πίεση είναι οι κατασκευαστικές, οι μεταποιητικές με εξαγωγικό προσανατολισμό, οι επιχειρήσεις εισαγωγικού εμπορίου κυρίως κεφαλαιακών αγαθών και διαρκών καταναλωτικών αγαθών, καθώς και οι τουριστικές και χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Έκπληξη αποτελεί η εκτίμηση ότι η απασχόληση στο λιανικό εμπόριο θα αυξηθεί παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις αναμένουν τους επόμενους μήνες μείωση των πωλήσεών τους.
Αναλύοντας τα ποσοστά της ανεργίας, η ΤτΕ αναφέρει ότι στα άτομα ελληνικής υπηκοότητας μειώθηκε στο 7,7% το 2008 (άνδρες 5,1% και γυναίκες 12,4%) από 8,8% το 2007 (άνδρες 5,3% και γυναίκες 12,7%), ενώ στα άτομα που δεν έχουν ελληνική υπηκοότητα διαμορφώθηκε χαμηλότερα και συγκεκριμένα στο 6,7% το 2008 (άνδρες 4,2% και γυναίκες 11,1%) έναντι 7,5% το 2007 (άνδρες 4% και γυναίκες 13,3%).
Φτωχότεροι το 2009
Η αναμενόμενη στασιμότητα της οικονομικής δραστηριότητας το 2009 εκτιμάται ότι θα επηρεάσει το ακαθάριστο εισόδημα των νοικοκυριών και τον μέσο χρόνο εργασίας περισσότερο από ό,τι τον αριθμό των απασχολουμένων. Προς αυτή την κατεύθυνση, σύμφωνα με την Τράπεζα Ελλάδας, θα συντελέσουν οι εξής παράγοντες:
-Για το 34,5% των απασχολούμενων, που είναι αυτοαπασχολούμενοι, η εξασθένηση της δραστηριότητας, κατά κανόνα συνεπάγεται περιορισμό του χρόνου εργασίας, δηλαδή υποαπασχόληση και μείωση του εισοδήματος.
- Για τους πολυ-απασχολούμενους ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσουν τη μία θέση εργασίας διατηρώντας την άλλη. Τα άτομα αυτής της κατηγορίας αντιπροσωπεύουν το 3% του ενεργού εργατικού δυναμικού.
-Πολλές επιχειρήσεις προχωρούν, ήδη, σε μέτρα περιορισμού του χρόνου εργασίας. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με την ισχύουσα εργατική νομοθεσία, είναι στην απόλυτη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη, ενώ είναι λιγότερο επώδυνη για τους εργαζόμενους, δεδομένου ότι συνεπάγεται σχετικά περιορισμένη απώλεια εισοδήματος αλλά διατήρηση της θέσης εργασίας. Κατ' ανάλογο τρόπο, είναι δυνατόν να μειωθούν και οι ομάδες («βάρδιες») εργασίας.
Η μετατροπή της πλήρους (κανονικής) απασχόλησης σε εργασία εκ περιτροπής συνεπάγεται, επίσης, σημαντική μείωση των αποδοχών, ενώ συχνό είναι το φαινόμενο της μονομερούς διαθεσιμότητας για τους μισθωτούς για χρονικό διάστημα μέχρι και τρεις μήνες με την καταβολή του 50% των αποδοχών εκ μέρους του εργοδότη και 10% από τον ΟΑΕΔ (σ.σ.: σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει το 30%).
Κενό στην αναπλήρωση του εισοδήματος
Το γεγονός ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι δεν απολαμβάνουν ούτε τους μισθούς ούτε τα προνόμια των άλλων Ευρωπαίων είναι ηλίου φαεινότερο, καθώς όσοι σκεπαστούν από το σκοτάδι της ανεργίας είναι δύσκολο να σηκώσουν κεφάλι.
Όσοι εργαζόμενοι, στη χώρα μας, υφίστανται μείωση του χρόνου εργασίας και των αποδοχών τους, αλλά δεν απολύονται, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθούν άνεργοι και επομένως, με το ισχύον καθεστώς, δεν μπορούν να επωφεληθούν από μέτρα επιδότησης της απασχόλησης. Μόνη εξαίρεση η κάλυψη από τον ΟΑΕΔ του 10% των αποδοχών των εργαζομένων που τίθενται σε διαθεσιμότητα, καθώς το σύστημα της διαθεσιμότητας είναι απαρχαιωμένο και δεν καλύπτει τα κενά που δημιουργούνται. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στη Γαλλία η νομοθεσία αναγνωρίζει την κατάσταση μερικής ανεργίας και προβλέπει την επιδότησή της.
Στην Ιταλία, υπάρχει η πλούσια εμπειρία του Ταμείου Συμπλήρωσης Αποδοχών. Το ιταλικό σύστημα προβλέπει παρεμβάσεις σε περίοδο βραχυχρόνιων προβλημάτων και σε περίπτωση κρίσεων ή αναδιαρθρώσεων. Οι αποδοχές που αντιστοιχούν στο ωράριο της διαθεσιμότητας καταβάλλονται από το Ταμείο, το οποίο χρηματοδοτείται κυρίως από εργοδοτικές εισφορές, καθώς και από κρατική επιχορήγηση.
Με αυτό τον τρόπο, η σχέση εργασίας δεν λύνεται, ο «κίνδυνος» της ανεργίας επιμερίζεται μεταξύ περισσότερων εργαζομένων και το κόστος των απολύσεων (αποζημιώσεων) αντικαθίσταται από το κόστος των διαθεσιμοτήτων, το οποίο δεν βαρύνει μόνο την εμπλεκόμενη επιχείρηση, όπως οι αποζημιώσεις, αλλά το Ταμείο, δηλαδή τις επιχειρήσεις συλλογικά.
Στη Γερμανία η νομοθεσία προβλέπει ότι σε περίπτωση περιορισμού του χρόνου εργασίας, λόγω του οικονομικού κύκλου ή για οικονομικούς λόγους, ένα σημαντικό μέρος της περικοπής των αποδοχών καλύπτεται από τον Ομοσπονδιακό Οργανισμό Απασχόλησης (ΒΑ). Εάν, για παράδειγμα, ο χρόνος εργασίας μειωθεί κατά το ήμισυ, ο εργοδότης συνεχίζει να καταβάλει το 50% των αποδοχών, ενώ ο ΒΑ καταβάλλει στο μισθωτό το 60% του υπόλοιπου 50% (ή 67% για μισθωτούς με παιδιά).
Πρόσφατα, με την πρώτη δέσμη μέτρων της γερμανικής κυβέρνησης για την τόνωση της οικονομίας, η διάρκεια της ανωτέρω επιδότησης επεκτάθηκε στους 18 μήνες, με αποτέλεσμα ο αριθμός των επιδοτημένων να ανέλθει στις 300.000 άτομα τον Ιανουάριο του 2009 από 50.000 άτομα τον Οκτώβριο του 2008.
Συγκαλύπτουν την ανεργία με "κατάρτιση" και ανασφάλιστη ανεργία
Πακέτο μέτρων με στόχο τη συγκάλυψη των πρωτόγνωρων και εκρηκτικών ποσοστών ανεργίας δρομολογεί η κυβέρνηση, επιδιώκοντας την τιθάσευσή της σε επίπεδα κάτω από το 10%. Η πρόβλεψη τόσο παραγόντων του υπουργείου Απασχόλησης όσο και επιστημόνων του ΙΝΕ για αλματώδη αύξηση των ανέργων, τους οποίους υπολογίζουν σε 600.000 στο τέλος του καλοκαιριού, έχει σημάνει συναγερμό στην κυβέρνηση, που βλέπει την ανεργία να ξεφεύγει από τους πρώτους μήνες της οικονομικής κρίσης, διάστημα κατά το οποία αυξήθηκαν σημαντικά οι απολύσεις και κυριολεκτικά "πάγωσαν" οι προσλήψεις.
Έτσι, εκτός από τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες για 200.000 ευκαιρίες απασχόλησης που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα από τον ΟΑΕΔ, το υπουργείο Απασχόλησης κατευθύνει κονδύλια του ΕΣΠΑ συνολικού ύψους 2,5 δισ. ευρώ, τα οποία θα ενταχθούν στο επιχειρησιακό πρόγραμμα 2009 - 2013 και αφορούν τη δοκιμασμένη πλην όμως αποτυχημένη, συνταγή της κατάρτισης και της διά βίου εκπαίδευσης. Στόχος, να φύγουν χιλιάδες άνεργοι από τις λίστες του ΟΑΕΔ και να ενταχθούν μέσω προγραμμάτων σε κατάσταση απασχολησιμότητας.
Με ποσοστό 2% στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχουν και οι λεγόμενοι "κοινωνικοί εταίροι", με τη ΓΣΕΕ, τον ΣΕΒ και τις άλλες εργοδοτικές οργανώσεις να ανακοινώνουν αύριο από κοινού με την υπουργό Απασχόλησης Φ. Πάλλη Πετραλιά τη διαχείριση 50 εκατ. ευρώ που επίσης αφορούν την εκτέλεση προγραμμάτων κατάρτισης για ανέργους.
Αύριο, σε προγραμματισμένη κοινή συνέντευξη Τύπου, ΓΣΕΕ και ΣΕΒ θα ανακοινώσουν επιχειρησιακό πρόγραμμα απασχόλησης, στο οποίο συμμετέχουν με ποσοστό 40% η ΓΣΕΕ και με 60% οι εργοδοτικές οργανώσεις.
Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη εβδομάδα ο ΟΑΕΔ με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου αποφάσισε την παράταση για 12 επιπλέον μήνες του προγράμματος Stage στους ΟΤΑ και τις Νομαρχίες. Το πρόγραμμα καταρτίστηκε τον Ιούλιο του 2007 για την τοποθέτηση 8.000 ανέργων, ηλικίας 22 έως 40 ετών με διάρκεια 18 μήνες. Στην παράταση των 12 μηνών μπορούν να συμμετάσχουν και όσοι είχαν ολοκληρώσει τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα πριν από τη δημοσίευση της απόφασης του Δ.Σ. Η κάλυψη της δαπάνης για την υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος γίνεται εξ ολοκλήρου από τον προϋπολογισμό του ΟΑΕΔ, δηλαδή και από χρήματα των εργαζομένων, ενώ, όπως είναι γνωστό, οι εντασσόμενοι στα προγράμματα Stage απασχολούνται με το απαράδεκτο καθεστώς της ανασφάλιστης εργασίας.